7 năm trước, cô đồng nghiệp nữ ngồi ở bàn làm việc bên cạnh từng là "hình mẫu thắng đời 1 - 0" trong mắt tôi.
Cô ấy tốt nghiệp Thạc sĩ, làm lập trình viên. Chỉ sau 2 năm đi làm, mức lương hàng tháng đã đạt 18.000 NDT (hơn 67 triệu đồng). Còn tôi làm nhân viên kiểm thử phần mềm, sắp 30 tuổi mà lương mới khoảng 11.000 NDT (khoảng hơn 41 triệu đồng). Điều khiến tôi ngưỡng mộ nhất là cô ấy vừa kết hôn, vừa mua nhà ở Thượng Hải (Trung Quốc). Nhà lại không quá xa công ty, mỗi ngày đi làm tiết kiệm được khối thời gian và sức lực.
Khi đó, tôi thực sự rất tự ti. Nhìn đồng nghiệp xung quanh lần lượt hoàn thành KPI của đời người: mua nhà, kết hôn, sinh con; rồi nhìn lại bản thân: không nhà, không gia đình, không con cái, thu nhập cũng chẳng nổi bật nên tôi luôn có cảm giác mình bị bỏ lại phía sau. Đặc biệt là những người lương cao hơn tôi, gần như ai cũng đã bước lên con đường mua nhà trả góp, càng khiến tôi hoài nghi bản thân: Liệu có phải mình quá an phận, quá kém tiến thủ?
(Tranh minh hoạ/ Estela Carregalo)
Nhưng chẳng bao lâu sau, cô đồng nghiệp ấy bất ngờ xin nghỉ việc. Sau này nói chuyện nhiều hơn, tôi mới biết phía sau vẻ ngoài tưởng như hoàn hảo đó là áp lực chồng chất. Thu nhập mỗi tháng của hai vợ chồng cộng lại chỉ hơn 30.000 NDT (khoảng 112 triệu đồng), riêng tiền trả góp nhà đã chiếm tới 16.000 NDT (gần 60 triệu đồng). Lại còn dự định sinh con, khoản nào cũng cần tiền. Cô ấy còn lo sợ khủng hoảng tuổi 30, không hài lòng với căn hộ cũ kỹ, diện tích nhỏ đang ở và luôn mong muốn đổi sang một căn nhà mới rộng rãi hơn.
Để kiếm thêm tiền, cô ấy nhảy việc sang một công ty nhỏ, làm quản lý sản phẩm, lương tăng lên hơn 20.000 NDT (khoảng 75 triệu đồng). Thế nhưng khi gặp lại sau đó, trạng thái của cô ấy sa sút thấy rõ. Cô nói công ty nhỏ tuy trả lương cao, nhưng việc gì cũng phải tự tay làm, thường xuyên tăng ca đến khuya, cơ thể sớm đã không chịu nổi. Kế hoạch mang thai cũng vì thế mà phải gác lại vô thời hạn.
Khoảnh khắc ấy, tôi chợt nhận ra: dường như cô ấy luôn sống trong trạng thái bị áp lực rượt đuổi, chưa từng thật sự thảnh thơi tận hưởng hiện tại. Kể từ giây phút mua nhà, 20 - 30 năm cuộc đời phía trước của cô ấy dường như đã bị "khóa chặt": không dám chấp nhận mức lương thấp, không dám nghỉ ngơi, càng không dám thất nghiệp - chỉ có thể cắm đầu chạy về phía trước.
Khi đó, tôi chưa thực sự hiểu sức nặng của áp lực ấy. Mãi cho đến khi bản thân thất nghiệp ở ngưỡng gần 35 tuổi, tôi mới chợt nhận ra thứ mà tôi từng cho là "tụt lại phía sau", có khi lại là một dạng may mắn.
Thời cuộc đã thay đổi. Trước đây, trong công ty, mọi người tụ tập bàn chuyện nhà cửa, xe cộ, cổ phiếu, nhảy việc tăng lương, chuyện học hành của con cái. Nhưng giờ đây, khi trò chuyện với đồng nghiệp cũ, chủ đề đã biến thành nợ nần, vay mua nhà mua xe, áp lực giáo dục và nỗi bất an sau thất nghiệp.
Dần dần, tôi hiểu ra rằng trên đời này không có thứ gì mãi mãi đi lên, vạn vật đều có chu kỳ. Và những người có thu nhập cao - đặc biệt là giới lập trình - lại càng dễ rơi vào vòng xoáy "tiêu tiền của tương lai", với mức rủi ro lớn hơn nhiều.
Tôi quen không ít lập trình viên, lương chưa tới 20.000 NDT nhưng đã vay tiền mua nhà trị giá cả chục triệu NDT. Nhìn lại bây giờ, đó không phải là bản lĩnh mà là tự chôn cho mình một quả bom hẹn giờ. Là người bình thường, chúng ta không bao giờ biết mình đang ở giai đoạn nào của cuộc đời vẫn đang trên đà đi lên, hay đã cận kề đoạn dốc xuống.
Ngược lại, những người thu nhập không cao vì hiểu rõ tiền kiếm được khó khăn nên tiêu từng đồng rất dè dặt, không dám mạo hiểm tiêu trước. Cuối cùng, họ lại an toàn hơn. Như chính tôi, tôi rất ít dùng thẻ tín dụng. Tôi biết thẻ tín dụng dễ tạo cho người ta ảo giác rằng "trong tay vẫn còn nhiều tiền", quẹt lúc nào cũng thấy nhẹ nhàng như không mất gì. Nhưng đến khi sao kê xuất hiện, mới sững sờ nhận ra: "Sao tháng trước mình tiêu nhiều đến thế?".
Một người thu nhập 3.000 NDT, mỗi tháng tiêu trước 300 NDT bằng thẻ tín dụng, một năm là 3.600 NDT, cố gắng vẫn xoay sở được. Nhưng một lập trình viên thu nhập 20.000 NDT, mỗi tháng vay 10.000 NDT, một năm đã tiêu trước 120.000 NDT, mười năm là 1,2 triệu NDT. Chỉ cần thất nghiệp, mất nguồn thu ổn định, cuộc sống lập tức rơi vào thế cực kỳ khó khăn.
(Tranh minh hoạ/ Estela Carregalo)
Sau khi tự mình trải qua cảm giác lo lắng vì thất nghiệp, chứng kiến quá nhiều người rơi vào bế tắc, tôi thật lòng muốn khuyên mọi người: dù thu nhập cao đến đâu, cũng hãy hạn chế tiêu trước, đừng đánh đổi tương lai của chính mình.
Chúng ta nỗ lực kiếm tiền là để sống nhẹ nhõm và tự do hơn, chứ không phải để bị trói chặt bởi nhà cửa, xe cộ và những khoản nợ chồng chất, ngày nào cũng chạy trong lo âu. Thà giữ được sự bình yên bên trong còn hơn theo đuổi vẻ hào nhoáng bên ngoài. Bởi lẽ, tiền kiếm được dù nhiều đến đâu mà cuối cùng vẫn bị tiêu trước sạch sẽ, thậm chí mang trên lưng gánh nặng nợ nần thì tất cả cũng chỉ là con số không.
Giờ đây, tôi vẫn chưa có nhà, chưa kết hôn, chưa sinh con. Nhưng tôi không còn tự ti như trước. Không áp lực trả nợ, khi thất nghiệp cũng có thể bình tĩnh điều chỉnh lại cuộc sống, không bị cuộc đời rượt đuổi. Hóa ra, cuộc sống vốn không có đáp án chuẩn - những người không đi theo "nhịp sống thông thường" chưa chắc đã thất bại.
(Nguồn: Sohu)
