Có một khảo sát từng cho thấy, trong 55,8% gia đình, người thường xuyên ở bên con là mẹ; các gia đình mà cha dành nhiều thời gian cho con chỉ chiếm 12,6% và 16,5%. Hơn 60% người cha dành chưa tới 2 tiếng mỗi ngày để ở bên con. Hai bộ số liệu này đều cho thấy: cha đồng hành cùng con vẫn là điều hiếm hoi. Dù tỷ lệ có tăng lên, nhưng thời lượng vẫn còn quá ít.
Vì sao nuôi dạy con lại cần cả hai vợ chồng cùng cố gắng?
Thực tế, các nghiên cứu tâm lý học đã chứng minh: cách giáo dục của người cha ảnh hưởng trực tiếp đến nền tảng nhân cách, khả năng chịu đựng tâm lý và quỹ đạo cuộc đời của trẻ. Nói một cách đơn giản: người cha cực kỳ quan trọng đối với con.
Ảnh minh hoạ
Vì vậy, ngoài việc tăng thời gian cho con các gia đình còn cần cảnh giác với 4 kiểu người cha dưới đây - những kiểu cha có thể trở thành “tai họa” suốt đời của con. Càng thay đổi sớm, tổn thương dành cho trẻ càng ít.
Kiểu thứ nhất: Người cha vắng mặt
Nhà tâm lý học trẻ em Erikson chỉ ra rằng, từ 3-6 tuổi là giai đoạn then chốt để trẻ xây dựng cảm giác an toàn. Sự hiện diện của người cha giúp trẻ cảm nhận được sức mạnh và sự bảo vệ.
Một bà mẹ kể: "Khi con thứ hai của tôi học mẫu giáo và tham gia hội thao gia đình, chồng tôi hào hứng kể rằng có rất nhiều phụ huynh đến dự. Nhưng con lại cúi đầu nói: “Bố của bạn Tiểu Vũ không đến, bạn ấy buồn lắm". Sinh nhật, lễ tốt nghiệp, họp phụ huynh, lễ trưởng thành… những khoảnh khắc quan trọng ấy, người cha thường xuyên vắng mặt. Trẻ rất dễ trở nên nhạy cảm, tự ti, thậm chí có em còn dùng hành vi bạo lực để che giấu sự bất an trong lòng.
Kiếm tiền rất quan trọng, tiệc tùng xã giao đôi khi khó từ chối. Nhưng dù thế nào đi nữa, những thời khắc quan trọng của con, người cha hoàn toàn có thể cố gắng tham gia. Chỉ cần bạn bước thêm một bước, con có thể chạy ào về phía bạn.
Kiểu thứ hai: Người cha bạo lực
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chỉ rõ: hậu quả của việc ngược đãi trẻ em là tổn hại thể chất và tinh thần suốt đời; áp lực cực độ sẽ phá hủy sự phát triển của hệ thần kinh và miễn dịch. Các nhà tâm lý học cho rằng, trẻ em chịu bạo lực lâu dài có nguy cơ rất cao gặp vấn đề về hành vi, tâm lý và sức khỏe khi trưởng thành. Nắm đấm của bạn không phải là giáo dục, mà là tổn thương.
Trong lớp có một học sinh nam rất thích dùng bạo lực để ép bạn khác phục tùng: không nghe lời thì bóp cổ, làm không vừa ý thì giẫm mạnh lên chân bạn. Có lần bị phụ huynh bạn kia tìm đến trường, mẹ cậu bé ấy chỉ nói nhẹ nhàng: “Đừng dùng cách bố con đối xử với con để đối xử với bạn học".
Bạn thấy đấy, hành vi của trẻ nhiều khi chỉ là bản sao của cha mẹ, dù bạn có thừa nhận hay không. Bây giờ bạn còn đánh được, vậy sau này thì sao? Khi bạn không còn sức nữa, có phải con sẽ quay lại đối xử với bạn y như vậy?
Khi con mắc lỗi, giao tiếp bình tĩnh luôn hiệu quả hơn nắm đấm. Thêm một chút trò chuyện, thêm một chút thấu hiểu, để con học đúng - sai trong cảm giác an toàn.
Kiểu thứ ba: Người cha kiểm soát
Người cha kiểm soát tưởng rằng đang vạch sẵn “con đường rộng mở” cho con, nhưng thực chất là đang tước đoạt quyền được khám phá và lựa chọn của con. Người cha hiểu giáo dục sẽ không thay con quyết định mọi thứ, mà chỉ đứng bên hỗ trợ khi con cần. Xem con như một cá thể độc lập, con mới có thể trưởng thành trong tự chủ và khám phá.
Kiểu thứ tư: Người cha luôn phủ định con
Nhà tâm lý học Alfred Adler cho rằng, cảm giác tự ti quá mức sẽ khiến trẻ đánh mất động lực vươn lên, và người cha phủ định chính là người liên tục gieo mầm tự ti ấy.
Một người dùng mạng xã hội kể: "Vì từ nhỏ tôi học xa nhà, ít khi ăn cơm cùng gia đình. Có lần em trai tôi nói: “Chị ơi, em không muốn ở nhà nữa". Tôi hỏi vì sao, lúc ấy em mới lên cấp ba. Em nói nhỏ: “Ở nhà rất sợ, đến ăn cơm cũng hay bị bố ném đũa". Sau này tôi mới biết, khi đó bố làm ăn không thuận lợi. Ông không nỡ trút giận lên tôi và chị gái vì đều là con gái, nên mọi bực dọc đều đổ lên em trai.
Trong bữa ăn thì ném đũa, chê ăn ít; tan học về là mắng, cho rằng về muộn tức là không học hành; sáng dậy chậm thì đánh mấy cái vì sắp muộn học. Ông còn thường nói: “Con còn ngu hơn được nữa không? Ngu chết đi được! Nhìn con nhà người ta kìa…”. Tôi khuyên em cố gắng thêm chút nữa, thi xong đại học là ổn, có thể chọn trường xa nhà. Bố chỉ là áp lực công việc mấy năm nay thôi, thật ra ông vẫn thương con.
Em tôi khóc và nói: “Một người cha không tin con mình thì yêu thương được bao nhiêu?”. Năm đó, em bỏ kỳ thi đại học, theo bạn bè lên miền Nam làm công nhân".
Bạo lực ngôn từ đáng sợ ở chỗ: nó là con dao vô hình nhưng cực kỳ sắc, đâm thẳng vào tim người khác. Rút ra rồi, máu vẫn chảy không ngừng.
Nuôi dạy con không có đáp án hoàn hảo, nhưng yêu thương và tôn trọng luôn là cốt lõi. Hy vọng bốn kiểu người cha kể trên không có bạn trong đó. Nếu lỡ từng mắc phải, hãy sửa càng sớm càng tốt. Bởi sự thay đổi của người cha chính là phúc khí cả đời của con.
