Ngăn ngừa tế bào ung thư: Ăn cá có thật sự tốt?
Cá là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, axit béo omega-3, vitamin D, selen, sắt, i-ốt và choline – những dưỡng chất cần thiết cho hoạt động của tim mạch, não bộ và hệ miễn dịch. Nhiều nghiên cứu cho thấy omega-3 trong cá có khả năng chống viêm, bảo vệ tế bào, từ đó góp phần giảm nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính và ngăn ngừa tế bào ung thư.
Ảnh minh họa.
Tuy nhiên, lợi ích này chỉ đạt được khi lựa chọn đúng loại cá, đúng nguồn gốc và cách chế biến an toàn. Một số loại cá hoặc sản phẩm từ cá có thể chứa hóa chất bảo quản độc hại, kim loại nặng hoặc sinh ra hợp chất gây hại, làm tăng nguy cơ biến đổi tế bào, từ đó thúc đẩy sự hình thành tế bào ung thư.
Theo Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), người tiêu dùng nên ưu tiên các loại cá có hàm lượng thủy ngân thấp như cá hồi, cá mòi, cá cơm; đồng thời hạn chế các loại cá chứa nhiều thủy ngân như cá kiếm, cá mập, cá cờ hoặc cá ngừ đại dương.
4 loại cá nên hạn chế ăn để ngăn ngừa tế bào ung thư
Cá ướp formol
Ảnh minh họa.
Formol là hóa chất công nghiệp dùng để bảo quản xác sinh học, tuyệt đối không được phép sử dụng trong thực phẩm. Tuy nhiên, vì mục đích bảo quản lâu và giữ vẻ ngoài "tươi", một số cá có thể bị ngâm formol trái phép.
Formol khi xâm nhập cơ thể có thể gây kích ứng đường hô hấp, tổn thương niêm mạc, rối loạn tiêu hóa và về lâu dài làm tăng nguy cơ đột biến tế bào, liên quan đến sự hình thành tế bào ung thư.
Dấu hiệu nhận biết cá nghi bị ngâm formol gồm: thân cá nhớt bất thường, mắt đục, mùi hắc khó chịu, để lâu nhưng vẫn "tươi lạ". Người tiêu dùng nên ưu tiên mua cá còn sống, cá mới mổ, có mùi tự nhiên và chọn nơi bán uy tín.
Cá muối, cá khô
Ảnh minh họa.
Cá muối, cá khô là món ăn quen thuộc trong bữa cơm người Việt. Tuy nhiên, trong quá trình ướp muối và bảo quản, thực phẩm có thể sinh ra nitrit – chất có khả năng kết hợp với amin trong cơ thể để tạo thành nitrosamine, hợp chất được cảnh báo có liên quan đến ung thư đường tiêu hóa.
Việc tiêu thụ cá muối, cá khô thường xuyên và kéo dài có thể làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc dạ dày, thúc đẩy sự biến đổi bất thường của tế bào, tạo tiền đề cho tế bào ung thư phát triển.
Không cần loại bỏ hoàn toàn, nhưng nên ăn với tần suất thấp, kết hợp nhiều rau xanh, trái cây tươi để giảm tác động bất lợi.
Cá nướng cháy xém
Ảnh minh họa.
Cá nướng, đặc biệt là nướng than, dễ sinh ra các hợp chất như hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) và amin dị vòng (HCAs) khi tiếp xúc với nhiệt độ quá cao. Đây là những chất được nhiều nghiên cứu chỉ ra có khả năng gây đột biến DNA nếu tích lũy lâu dài.
Việc thường xuyên ăn cá nướng cháy xém, đồ nướng khét không chỉ gây hại cho hệ tiêu hóa mà còn làm tăng nguy cơ tổn thương tế bào, từ đó thúc đẩy sự hình thành tế bào ung thư. Nếu nướng cá, nên tránh để cháy khét, ưu tiên nướng bằng lò điện hoặc áp chảo ít dầu.
Cá sống trong môi trường nước ô nhiễm
Ảnh minh họa.
Cá sống ở vùng nước bị ô nhiễm có thể tích lũy kim loại nặng như thủy ngân, chì, cadimi cùng nhiều hóa chất độc hại. Những chất này khi đi vào cơ thể có thể gây tổn thương gan, thận, hệ thần kinh và hệ tạo máu.
Về lâu dài, kim loại nặng có thể gây stress oxy hóa, phá hủy cấu trúc tế bào, làm tăng nguy cơ biến đổi bất thường và khơi nguồn cho tế bào ung thư. Do đó, cần hạn chế sử dụng cá không rõ nguồn gốc, cá đánh bắt từ ao hồ, sông ngòi ô nhiễm.
Nên ăn cá bao nhiêu là đủ để bảo vệ sức khỏe?
Ảnh minh họa
Theo khuyến nghị dinh dưỡng, mỗi người trưởng thành nên ăn ít nhất 2 bữa cá mỗi tuần, tương đương khoảng 300–340g cá/tuần để bổ sung omega-3 và các vi chất thiết yếu.
- Với cá béo (cá hồi, cá thu, cá trích, cá ngừ): nên ăn khoảng 140g/tuần
- Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú: không quá 280g cá béo/tuần
- Người trưởng thành không mang thai: tối đa 560g cá béo/tuần
- Với cá thịt trắng (cá tuyết, cá rô phi, cá chim…): có thể ăn linh hoạt nhưng vẫn cần đảm bảo nguồn sạch, an toàn
Riêng các loại cá chứa nhiều thủy ngân như cá mập, cá kiếm, cá cờ, trẻ em và phụ nữ mang thai nên tránh ăn.
