Miền Bắc đang trong đợt rét đậm, rét hại do không khí lạnh tăng cường, nơi thấp nhất ngày 7/1 xuống 2 độ C.
Với cây xanh trồng trong nhà, việc giữ cho chúng xanh tốt qua mùa lạnh không quá khó. Song đòi hỏi bạn quan sát, điều chỉnh những thay đổi nhỏ "nương theo" thời tiết khi chăm cây hàng ngày.
Ưu tiên ánh sáng gián tiếp, tránh sốc nhiệt và gió lạnh
Vào mùa đông, ánh sáng tự nhiên giảm, cây dễ rơi vào trạng thái ngủ sinh học để tiết kiệm năng lượng. Nếu không được cung cấp đủ ánh sáng, cây sẽ vàng lá, rụng tán hoặc ngừng phát triển. Tuy nhiên, đưa cây ra ngoài trời "hứng sáng" lúc này dễ khiến chúng sốc nhiệt do gió lạnh và sương muối.
Bạn nên đặt cây ở vị trí có ánh sáng gián tiếp, nơi có nguồn sáng tự nhiên lọc qua rèm mỏng, vách kính, hoặc buổi sáng sớm nhẹ dịu như cạnh cửa sổ hướng đông hoặc đông nam. Cách làm này giúp cây vẫn nhận đủ sáng để duy trì sự sống, không bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ khắc nghiệt ngoài trời.
Với không gian thiếu sáng, bạn có thể sử dụng đèn LED chuyên dụng có quang phổ phù hợp để hỗ trợ quang hợp. Thời gian chiếu sáng nên duy trì 6-8 giờ mỗi ngày, đặt cách ngọn cây từ 30 đến 50 cm để tránh làm cháy lá.
Vào mùa lạnh, bạn nên gom cây về khu vực kín gió, đủ sáng để cây ổn định nhiệt độ và hạn chế tổn thương do thời tiết. Ảnh: Jomostudio
Giảm tần suất tưới, kiểm tra độ ẩm cây
Đa số cây cảnh có nhu cầu nước thấp hơn vào mùa lạnh do tốc độ bay hơi giảm. Việc tưới nước theo thói quen dễ khiến đất ẩm kéo dài, làm rễ bị ngộp và phát sinh nấm bệnh. Bạn nên dùng tay ấn nhẹ xuống lớp đất, nếu thấy khô mới tưới nước. Bạn cũng có thể kiểm tra độ ẩm của đất bằng que tre, qua mức ẩm bám trên thân que.
Buổi sáng (từ 7 đến 9h) là thời điểm lý tưởng để tưới cây, giúp nước kịp thẩm thấu và bay hơi trong ngày. Bạn không nên tưới cây vào chiều muộn hoặc ban đêm để tránh rễ bị "ngâm lạnh", dễ gây thối. Với các loại cây có củ như sen đá hoặc trồng trong chậu nhỏ, bạn có thể tưới từ dưới lên bằng cách ngâm chậu vào khay nước trong 10-15 phút, để đất hút nước tự nhiên từ đáy lên.
Hạn chế thay chậu, cắt tỉa mạnh tay trong mùa lạnh
Cây thường phát triển chậm, nhạy cảm hơn với tác động bên ngoài vào mùa lạnh. Thay chậu, chuyển vị trí hoặc cắt tỉa mạnh tay lúc này dễ làm cây tổn thương. Bạn chỉ nên thực hiện các thao tác nhẹ như loại bỏ lá héo, lá thối để giữ tán cây thông thoáng và ngăn bệnh lây lan.
Bạn nên lùi việc cắt tỉa, tạo dáng hay đổi chậu đến khi thời tiết ấm, cây bắt đầu sinh trưởng trở lại.
Bạn chỉ nên tỉa bỏ các lá vàng, thối rữa để hạn chế nấm lây lan, giữ thông thoáng cho tán lá. Ảnh: Freepik
Bảo vệ gốc cây bằng vật liệu giữ ấm
Gốc cây là khu vực nhạy cảm, dễ tổn thương nhất khi nền nhiệt giảm sâu. Bạn nên sử dụng rơm khô, xơ dừa, trấu bọc xung quanh gốc để giữ ấm và hạn chế thoát hơi nước. Với cây trồng trong chậu, bạn có thể lót thêm xốp dưới đáy chậu để cách nhiệt với nền gạch lạnh hoặc sàn xi măng.
Tại các tỉnh miền Bắc, một số nhà vườn sử dụng phương pháp gom cây vào khu vực hiên, mái che hoặc dựng lều nilon để giữ nhiệt, tránh sương muối ban đêm. Tuy nhiên, bạn cần tạo lỗ thông khí để cây không bị ngộp do chênh lệch nhiệt độ và độ ẩm quá cao.
Lựa chọn giống cây phù hợp khí hậu lạnh
Một số loại cây có khả năng thích nghi tốt với nền nhiệt thấp, phù hợp trồng trong nhà vào mùa đông như kim ngân, ngũ gia bì, bạch mã hoàng tử, lưỡi hổ. Các dòng cây lá lớn, mọng nước như thường xuân, trạng nguyên cũng phát triển ổn định nếu được đặt tại nơi có ánh sáng gián tiếp và giữ ẩm hợp lý.
Vệ sinh lá giúp loại bỏ bụi bẩn, tăng khả năng quang hợp và phát hiện sớm dấu hiệu sâu bệnh. Ảnh: Gardenhealth
Vệ sinh định kỳ, kiểm soát nấm bệnh
Lá cây mùa đông dễ bám bụi do không có mưa rửa trôi như mùa hè, làm giảm khả năng quang hợp. Bạn cần dùng khăn ẩm lau lá định kỳ mỗi tuần, vừa làm sạch bề mặt, vừa giúp kiểm soát sớm dấu hiệu bệnh như đốm nâu, phấn trắng.
