Khi ngày Lễ Tình nhân 14/2 đến gần, áp lực tìm kiếm những ngôn từ hoàn hảo để bày tỏ tình cảm có thể khiến nhiều người tìm đến sự trợ giúp của ChatGPT. Chỉ trong vài giây, các công cụ AI có thể soạn ra một bức thư hay một bài thơ tình lãng mạn, nghe có vẻ rất chân thành.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu về hành vi người tiêu dùng và công nghệ cảnh báo rằng việc sử dụng AI như một "Cyrano de Bergerac" (người làm thơ hộ/tán tỉnh hộ) thời hiện đại đi kèm với một cái giá phải trả về mặt tâm lý.
Dù AI tạo sinh đã trở thành công cụ đắc lực trong công việc, việc "thuê ngoài" cảm xúc cho thuật toán lại là một câu chuyện khác. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy mọi người thường cảm thấy tội lỗi khi sử dụng AI để viết các tin nhắn mang tính cá nhân (như thư tình, lời cảm ơn, lời chúc sinh nhật) so với khi họ tự viết.
Nguyên nhân cốt lõi nằm ở "sự chênh lệch về tín nhiệm nguồn gốc". Khi bạn sao chép một tin nhắn do AI tạo ra và ký tên mình, bạn đang tạo ra một khoảng cách giữa người thực sự tạo ra nội dung và người nhận công lao. Về bản chất, bạn đang lừa dối người nhận về nỗ lực và tâm tư thực sự mà bạn dành cho họ.
Nghiên cứu so sánh cảm giác này với việc mua thiệp chúc mừng có in sẵn lời chúc. Kết quả là người mua thiệp không hề thấy tội lỗi. Lý do là sự minh bạch: người nhận hiểu rõ rằng dòng chữ in sẵn đó không phải do bạn viết.
Ngược lại, việc nhờ AI viết cũng gây cảm giác tội lỗi tương đương với việc nhờ một người bạn viết thư tình hộ mình. Vấn đề không nằm ở việc "người viết thuê" là con người hay máy móc, mà nằm ở sự thiếu trung thực. Cảm giác tội lỗi này càng tăng lên trong các mối quan hệ thân thiết, nơi sự chân thành được đề cao nhất.
Không chỉ người gửi thấy áy náy, người nhận cũng có phản ứng tiêu cực nếu phát hiện sự thật. Các nghiên cứu chỉ ra rằng sự thất vọng sẽ lên đến đỉnh điểm nếu họ mong đợi một nỗ lực cá nhân (như lời chia buồn, lời chúc mừng sức khỏe) nhưng lại nhận được sản phẩm của máy móc. Đối với các thông báo mang tính thủ tục hoặc công việc, phản ứng này nhẹ nhàng hơn nhiều.
Vậy bạn nên làm gì nếu bí từ? Các chuyên gia gợi ý rằng bạn không cần phải tẩy chay hoàn toàn AI. Hãy coi nó là một đối tác để lên ý tưởng thay vì là người làm thay.
Bạn có thể dùng AI để vượt qua sự bế tắc hoặc gợi ý các cấu trúc câu, nhưng hãy đảm bảo thông điệp cuối cùng là của chính bạn. Hãy chỉnh sửa, cá nhân hóa và thêm vào những chi tiết riêng tư mà chỉ hai người mới hiểu. Chìa khóa nằm ở sự "đồng sáng tạo" chứ không phải "giao phó toàn bộ".
Valentine này, sự chân thành từ chính trái tim bạn, dù câu chữ có thể không hoàn hảo như máy, vẫn sẽ mang lại giá trị cảm xúc lớn hơn nhiều cho cả người trao và người nhận.
(Theo Fast Company)
