Giá vàng thế giới tăng phi mã
Giá vàng tăng vọt trong năm 2025, với mức tăng hơn 70%. Kim loại quý này liên tục thiết lập các đỉnh cao mới và lần đầu tiên vượt ngưỡng 4.500 USD/ounce vào những ngày cuối tháng 12, theo Nikkei Asia.
Các rủi ro địa chính trị gia tăng đã thúc đẩy dòng vốn đổ vào vàng, gần đây nhất là khi căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Venezuela. Bên cạnh đó, những bất ổn kinh tế và nhu cầu đối với các tài sản trú ẩn an toàn cũng đẩy giá vàng đi lên, khi nhà đầu tư tìm đến kim loại quý này như một công cụ phòng ngừa lạm phát. Không chỉ giới đầu tư, các ngân hàng trung ương cũng gia tăng tỷ trọng nắm giữ vàng.
Các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) tập trung vào vàng cũng ghi nhận dòng tiền vào ổn định, khi nhà đầu tư tìm kiếm kênh tiếp cận vàng thuận tiện hơn. Theo Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council), các quỹ ETF vàng được bảo chứng bằng vàng vật chất trên toàn cầu đã ghi nhận tháng tăng dòng vốn thứ sáu liên tiếp, với giá trị hút ròng 5,2 tỷ USD trong tháng 11.
Trong báo cáo mới đây, Hội đồng Vàng Thế giới cho biết có hai yếu tố thúc đẩy giá vàng bao gồm môi trường địa chính trị và địa kinh tế đang “nóng” lên và đồng USD suy yếu trên diện rộng cùng mặt bằng lãi suất giảm nhẹ.
Bối cảnh này đã thúc đẩy xu hướng đa dạng hóa danh mục đầu tư, trong bối cảnh lợi suất trái phiếu kém hấp dẫn. Nhu cầu đầu tư vào kim loại quý này đã bùng nổ trên phạm vi toàn cầu, từ phương Tây sang phương Đông.
Song song với đó, các ngân hàng trung ương tiếp tục đẩy mạnh mua vào, với nhu cầu vẫn ở mức cao hơn trung bình dài hạn, dù chưa vượt qua các kỷ lục được ghi nhận trong ba năm trước.
Nguồn: Investing
Hướng tới năm 2026, nhiều chuyên gia nhận định sức hấp dẫn của vàng sẽ tiếp tục được duy trì nhờ chu kỳ nới lỏng tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong bối cảnh lạm phát vẫn dai dẳng, hay cả ảnh hưởng từ rủi to căng thẳng Mỹ – Trung có thể bùng phát trở lại.
Một số tổ chức đã đưa ra những dự báo rằng vàng có thể tiếp tục chinh phục những đỉnh cao mới vào năm tới.
Kitco News dẫn báo cáo của ngân hàng UBS công bố hôm 29/12 cho biết giá vàng có thể đạt mốc 5.000 USD/ounce vào tháng 9/2026, và nếu bất ổn chính trị hoặc kinh tế xung quanh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ gia tăng, kim loại quý này thậm chí có thể vọt lên 5.400 USD/ounce.
Sau đó, UBS dự báo giá vàng sẽ điều chỉnh về khoảng 4.800 USD/ounce vào cuối năm 2026 – cao hơn 500 USD so với dự báo trước đó là 4.300 USD/ounce.
UBS cho rằng nhu cầu vàng sẽ tăng đều trong năm 2026, được hỗ trợ bởi lợi suất thực thấp, những lo ngại kéo dài về kinh tế toàn cầu, cùng sự bất ổn trong chính sách nội địa của Mỹ – đặc biệt liên quan đến bầu cử giữa nhiệm kỳ và áp lực tài khóa ngày càng lớn.
“Nếu rủi ro chính trị hoặc tài chính gia tăng, giá vàng có thể leo lên 5.400 USD/ounce (so với mức dự báo trước đó là 4.900 USD/ounce),” các chiến lược gia UBS viết trong báo cáo.
Ngoài ra, Báo cáo Triển vọng Hàng hóa năm 2026 của Goldman Sachs cho rằng giá vàng có thể chạm mốc 4.600 USD/ounce vào năm sau: “Cuộc cạnh tranh quyền lực địa chính trị và công nghệ, AI giữa Mỹ và Trung Quốc, cùng với những làn sóng biến động của nguồn cung năng lượng toàn cầu, là những động lực chính củng cố quan điểm của chúng tôi”.
Trong số tất cả các mặt hàng được xem xét, Goldman Sachs tỏ ra lạc quan nhất đối với vàng, trong đó nhu cầu từ các ngân hàng trung ương là yếu tố then chốt. Ngân hàng này dự báo hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương sẽ duy trì ở mức cao trong năm 2026, bình quân khoảng 70 tấn mỗi tháng – gần với mức trung bình 66 tấn trong 12 tháng qua, nhưng cao gấp bốn lần so với mức trung bình 17 tấn/tháng trước năm 2022.
Bước ngoặt trong chính sách
Sức nóng của thị trường trong nước cũng không kém, thậm chí còn “căng thẳng” hơn thị trường thế giới do nguồn cung hạn chế - hệ quả của Nghị định 24 được ban hành cách đây hơn 10 năm, quy định Ngân hàng Nhà nước (NHNN) là đơn vị độc quyền sản xuất, nhập khẩu vàng miếng.
Điều này dẫn đến giá vàng trong nước có thời điểm cao hơn thế giới 15 - 20 triệu đồng/lượng. Tính đến ngày 28/12, giá vàng miếng và vàng nhẫn trong nước lập kỷ lục 159 triệu đồng/lượng - thời điểm vàng thế giới lập đỉnh 4.563 USD/ounce. So sánh với đầu năm, giá vàng miếng và vàng nhẫn đã tăng gần gấp đôi.
Nguồn: Wichart, Doji
Vàng miếng SJC chịu sự kiểm soát cung ở mức chặt chẽ. Sau Nghị định 24 năm 2012, Nhà nước nắm độc quyền thương hiệu SJC. Chỉ Công ty SJC được phép dập đúc vàng miếng và NHNN giữ quyền cho phép nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất. Trong khoảng 5 - 6 năm trở lại đây, gần như không có đợt cấp phép nào để dập mới vàng miếng, khiến lượng vàng lưu hành chủ yếu là vàng cũ trên thị trường thứ cấp.
Trong báo cáo mới đây, Chứng khoán SHS (SHS) nhận định khi nguồn cung cố định như vậy, thị trường dễ rơi vào tình trạng khan hiếm tương đối mỗi khi nhu cầu tăng mạnh. Điều này tạo ra khoảng chênh lệch lớn giữa giá vàng trong nước và thế giới.
Cảnh người dân xếp hàng dài để mua vàng diễn ra liên tục và kéo dài nhiều ngày mỗi khi giá vàng thiết lập kỷ lục mới. Tuy nhiên, các cửa hàng vàng đồng loạt báo hết hàng hoặc giới hạn số lượng mua ít ỏi mỗi khách hàng.
Nhằm kéo gần khoảng chênh lệch này, hồi giữa tháng 5, NHNN đã đưa ra loạt giải pháp bao gồm bán đấu giá vàng miếng cho các doanh nghiệp, phân phối vàng thông qua việc bán vàng cho nhóm 4 ngân hàng thương mại quốc doanh (nhóm Big 4). Biện pháp này tỏ ra có hiệu quả khi khoảng cách giữa vàng trong nước và thế giới được kéo về khoảng 3 - 4 triệu. Tuy nhiên, biện pháp này được ví như “thuốc giảm đau” tạm thời bởi vấn đề cốt lõi là thiếu nguồn cung vàng trong nước vẫn còn đó.
“Việc can thiệp chỉ mang tính tạm thời và giới hạn do chúng ta vẫn cần ưu tiên bảo toàn nguồn ngoại tệ, nên cung SJC chưa thật sự dồi dào. Nếu nhu cầu tăng đột biến, giá SJC có thể lại bứt lên và tách khỏi diễn biến thế giới thêm một lần nữa”, chuyên gia SHS nhận định.
Tuy nhiên, đến tháng 8/2025, một chính sách quan trọng đã được ban hành mang theo kỳ vọng “cơn khát” vàng sẽ phần nào được giải toả. Theo đó, ngày 26/8, Chính phủ ban hành Nghị định số 232, xóa bỏ cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng, xuất khẩu vàng nguyên liệu và nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng. Thay vào đó, cơ quan quản lý sẽ cấp phép hoạt động này cho các doanh nghiệp, ngân hàng đủ điều kiện.
Ngân hàng, doanh nghiệp muốn được cấp phép sản xuất vàng miếng phải có giấy phép mua bán, kinh doanh mặt hàng này. Các đơn vị này cũng phải đáp ứng điều kiện về vốn. Theo đó với doanh nghiệp, vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng trở lên, ngân hàng từ 50.000 tỷ.
Vào cuối 2025, NHNN cho biết đã nhận được 9 hồ sơ của các ngân hàng thương mại và doanh nghiệp đủ điều kiện theo quy định để xin cấp giấy phép nhập khẩu vàng, giấy phép sản xuất vàng miếng
Bên cạnh việc tăng nguồn cung, các cơ quan cũng đang nghiên cứu việc thành lập sàn giao dịch vàng. Theo ông Tuấn, NHNN là đơn vị đầu mối, đã phối hợp với các bộ, ngành liên quan.
"Vừa qua, chúng tôi đã có tờ trình báo cáo Chính phủ và Chính phủ cũng đã chỉ đạo các bộ, ngành phối hợp xây dựng đề án. Đây là vấn đề rất quan trọng, đòi hỏi phải lựa chọn được mô hình phù hợp với điều kiện Việt Nam, bảo đảm hỗ trợ điều hành chính sách tiền tệ và phát triển thị trường vàng", vị lãnh đạo cho biết.
Hiện NHNN vẫn đang nghiên cứu, lấy ý kiến các bộ, ngành và sẽ tổng hợp, báo cáo Chính phủ một cách thận trọng để xây dựng mô hình phù hợp, hiệu quả.
SHS Research nhận định đối với Việt Nam, việc hiểu rõ bức tranh cung cầu vàng thế giới giúp các cơ quan quản lý hoạch định chính sách phù hợp.
Khi các ngân hàng trung ương trên thế giới ồ ạt mua vàng như năm 2022, giá vàng quốc tế thường bước vào xu hướng tăng dài hạn và người dân trong nước có xu hướng kỳ vọng giá tiếp tục tăng, từ đó găm giữ vàng nhiều hơn và tạo thách thức cho các kênh đầu tư khác.
Khi Fed điều chỉnh lãi suất theo hướng giảm sau một chu kỳ tăng mạnh, giá vàng thế giới thường bật lên do đồng USD suy yếu. Điều này có thể dẫn tới làn sóng chuyển đổi từ việc nắm giữ VND sang nắm giữ vàng trong dân.
Ngược lại, nếu biết tận dụng, nền kinh tế có thể biến vàng thành nguồn lực, chẳng hạn thông qua việc phát triển sản phẩm tài chính gắn với vàng như chứng chỉ vàng hay quỹ ETF vàng trong nước để thu hút lượng vàng đang cất giữ. Việt Nam cũng có thể đẩy mạnh xuất khẩu trang sức vàng nhằm thu ngoại tệ và giảm phần vàng nhàn rỗi trong dân.
Trích Đặc san Doanh nhân Việt Nam số Xuân Bính Ngọ 2026
