Tháng 4/1979, tại huyện Bình Lỗ, Trung Quốc, một người nông dân họ Dương trong lúc khai hoang đất ruộng đã vô tình phát hiện một lượng lớn vàng được chôn dưới lòng đất. Khi tiếp tục đào sâu hơn, ông Dương lần lượt tìm thấy hàng loạt hiện vật bằng vàng như thỏi vàng, bát, vòng và dây vàng.
Chỉ trong một đêm, ông Dương thu gom được hơn 100 hiện vật. Những ngày sau đó, ông tiếp tục khai quật và mang thêm nhiều món về nhà cất giấu. Tổng cộng, ông đào được 193 hiện vật bằng vàng, nặng hơn 35kg, song giữ kín sự việc và không tiết lộ với người ngoài.
Khoảng 1 tháng sau khi cất giấu số vàng tìm được, ông Dương bắt đầu tìm cách quy đổi chúng thành tiền mặt. Tại thời điểm đó, vàng không phải phương tiện lưu thông trực tiếp nên nếu muốn sử dụng, ông buộc phải đem đổi lấy tiền.
Ban đầu, ông Dương định trao đổi vàng với người dân trong làng. Tuy nhiên, vì nhận ra ít ai đủ khả năng mua và lo ngại câu chuyện lan truyền sẽ gây thêm rắc rối nên ông Dương tiếp tục giấu toàn bộ số vàng dưới hầm và chờ cơ hội khác. Đến khi nghe tin một ngân hàng tại thị trấn nhận quy đổi vàng bạc, ông Dương quyết định mang một thỏi đến thử.
Thời điểm đó, giá vàng vào khoảng 25 NDT/gram. Sau khi được ngân hàng tiếp nhận, thỏi vàng của ông Dương được nhân viên mang đi giám định. Kết quả cho thấy độ tinh khiết của thỏi vàng chỉ khoảng 60%, khác biệt so với vàng lưu thông thông thường. Điều này khiến nhân viên ngân hàng rất nghi ngờ.
Khi được hỏi về nguồn gốc của thỏi vàng trên, ông Dương không đưa ra được giấy tờ chứng minh mà chỉ giải thích qua loa rằng đây là tài sản gia truyền. Nhân viên ngân hàng nghe xong vẫn giữ thái độ bình tĩnh. Tuy nhiên, lợi dụng lúc đang hỗ trợ khách làm thủ tục đổi vàng, nhân viên này đã âm thầm trình báo vụ việc cho cơ quan công an địa phương.
Ảnh minh họa: Baijiahao
Sau khi nghe ông Dương khai báo rõ toàn bộ sự việc, lực lượng chức năng đã tiến hành khám xét nơi ở của ông và thu giữ toàn bộ số hiện vật bằng vàng. Các chuyên gia khảo cổ sau đó đã tiến hành giám định và xác định đây là nhóm cổ vật có niên đại hàng nghìn năm.
Theo các chuyên gia khảo cổ, một số thỏi vàng trong số đó được khắc chữ niên hiệu Càn Nguyên thời nhà Đường (năm 758). Từ đây, họ cho rằng số vàng trên có thể liên quan đến quan lại Trương Thông Nho - người từng phục vụ dưới quyền An Lộc Sơn. Số vàng này có thể đã bị chôn giấu trong giai đoạn chiến tranh rồi nằm yên dưới lòng đất cho đến khi được phát hiện.
Với tư cách người phát hiện cổ vật, ông Dương sau đó được trao phần thưởng gồm 300 NDT cùng 1 chiếc máy kéo. Đây được cho là khoản hỗ trợ xứng đáng bởi vào thời điểm đó, mức lương công nhân chỉ khoảng 30 NDT/tháng và một chiếc xe đạp đã có giá tới 150 NDT. Tuy nhiên, vì có hành vi trao đổi vàng, ông cũng bị cơ quan chức năng nhắc nhở.
Ảnh minh họa: Baijiahao
Trong nhiều thập niên, việc người dân Trung Quốc tình cờ phát hiện cổ vật khi đang canh tác không phải hiếm. Luật Bảo vệ văn vật ban hành sau đó của Trung Quốc quy định rõ mọi cổ vật phát hiện trong lãnh thổ đều thuộc sở hữu nhà nước Trung Quốc. Người phát hiện phải giao nộp và sẽ được bồi thường tương ứng. Quy định này nhằm ngăn chặn buôn bán trái phép và bảo vệ di sản khỏi hư hại.
Hiện nay, số vàng mà ông Dương tìm thấy đã trở thành tư liệu nghiên cứu và trưng bày, góp phần làm sáng tỏ những lát cắt lịch sử thời Đường.
(Theo Baijiahao)
