Quảng Ninh là một trong số ít địa phương của Việt Nam hội tụ đầy đủ 3 hệ sinh thái quan trọng gồm trên cạn, đất ngập nước và biển. Với hơn 2.000 hòn đảo, bờ biển dài cùng các vùng lõi sinh thái như vịnh Hạ Long, vườn quốc gia Bái Tử Long, rừng Yên Tử hay khu bảo tồn Đồng Sơn - Kỳ Thượng, tỉnh Quảng Ninh được quốc gia và quốc tế đánh giá là trung tâm đa dạng sinh học và bảo tồn di sản thế giới có giá trị nổi bật.
Học sinh Trường THPT Chuyên Hạ Long tìm hiểu sinh vật biển
ẢNH: TUẤN
Theo thống kê, Quảng Ninh hiện có hơn 7.300 loài động, thực vật và nấm, trong đó có nhiều loài đặc hữu, quý hiếm. Riêng vịnh Hạ Long đã ghi nhận gần 3.000 loài sinh vật, với những cái tên gắn liền địa danh như cọ Hạ Long, thiên tuế Hạ Long, nhài Hạ Long...
Nguồn tài nguyên sinh học phong phú này không chỉ phục vụ du lịch sinh thái và nghiên cứu khoa học, mà còn trở thành "lớp học tự nhiên" sống động cho thế hệ trẻ.
Tại Trường THPT Chuyên Hạ Long, chào năm mới 2026, thầy và trò nhà trường đã tổ chức chương trình "Trân trọng cuộc sống từ thiên nhiên" kết hợp triển lãm "Sắc màu hoang dã". Khuôn viên trường học được biến thành không gian trưng bày sinh học với hơn 50 loài bướm địa phương cùng các mẫu vật sinh vật biển Hạ Long như ốc, sò, sam… Những cái tên khoa học vốn chỉ xuất hiện trong sách vở như Papilio paris hay Hebomoia glaucippe nay trở nên trực quan, sinh động trước mắt học sinh.
Theo thầy Nguyễn Tuấn Nghĩa, Phó hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Hạ Long, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy giảm đa dạng sinh học ngày càng rõ nét, việc đưa nội dung bảo tồn thiên nhiên vào nhà trường là yêu cầu cấp thiết. Từ đó, nhà trường chủ động xây dựng mô hình giáo dục tích hợp, gắn kiến thức khoa học với hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, giúp học sinh hiểu sâu và có trách nhiệm hơn với môi trường.
Học sinh Quảng Ninh tìm hiểu các loài sinh vật đặc hữu tại Hạ Long
ẢNH: TUẤN NGHĨA
Điểm nổi bật của mô hình này là học sinh không chỉ tham quan, quan sát mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình tổ chức, nghiên cứu và trình bày. Các em được hướng dẫn xây dựng kịch bản, thiết kế không gian triển lãm, tìm hiểu mẫu vật và thuyết trình kết quả. Thông qua đó, kiến thức về đa dạng sinh học được kết nối với kỹ năng khoa học, truyền thông và tư duy phản biện. Nhà trường cũng mời các chuyên gia, nhà khoa học đồng hành, giúp học sinh tiếp cận phương pháp nghiên cứu hiện đại và định hướng nghề nghiệp trong lĩnh vực môi trường, bảo tồn.
Trong bối cảnh chương trình giáo dục phổ thông mới cho phép học sinh lựa chọn môn học, không phải em nào cũng theo học sinh học, cách làm này giúp đưa kiến thức về thiên nhiên đến với mọi học sinh, thông qua trải nghiệm trực quan và các hoạt động sáng tạo.
Học sinh Quảng Ninh với những mô hình thùng rác thông minh, bảo vệ môi trường
ẢNH: N.T
Theo Sở GD-ĐT Quảng Ninh, nhiều trường học tại địa phương này đang triển khai việc tuyên truyền, giáo dục lồng ghép nội dung tăng trưởng xanh vào chương trình học tập, rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh.
Các hoạt động giáo dục về bảo vệ môi trường trong trường học ngày càng được tăng cường với những hoạt động thiết thực hơn. Điển hình như hàng năm các trường thường tổ chức hưởng ứng Ngày quốc tế đa dạng sinh học (22.5), Ngày Môi trường thế giới (5.6) và Tháng hành động vì môi trường (tháng 6).
Đặc biệt, Trường THPT Hòn Gai, Trường TH-THCS-THPT Lê Thánh Tông đã tổ chức cho học sinh ra quân làm vệ sinh môi trường, thu gom rác thải tại khu vực đường bao biển và bãi biển lân cận. Hay như Trường THPT Bãi Cháy và Trường TH-THCS-THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm huy động học sinh, giáo viên ra quân làm vệ sinh môi trường, thu gom rác thải bãi biển Bãi Cháy.
Từ mô hình của trường học tại Quảng Ninh, có thể thấy giáo dục ngày nay không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là gieo mầm trách nhiệm. Khi học sinh được "chạm" vào thiên nhiên, hiểu giá trị của đa dạng sinh học và di sản, các em sẽ lớn lên với tinh thần bảo vệ môi trường, góp phần xây dựng một Quảng Ninh phát triển bền vững và hài hòa với tự nhiên.
