Ngải cứu có tên khoa học là Artemisia vulgaris, là một loài thực vật thuộc họ cúc (Asteraceae). Loại cây này mọc khắp nơi ở nước ta.
Lá ngải cứu là nguyên liệu quen thuộc trong ẩm thực Việt Nam. Người Việt thường dùng lá ngải cứu để chế biến các món ăn như trứng rán ngải cứu, gà hầm ngải cứu, óc heo hầm ngải cứu... giúp tăng hương vị, đồng thời bổ sung dinh dưỡng cho cơ thể.
Ảnh minh họa
Theo Đông y, ngải cứu có vị đắng, cay, tính ấm và táo, đi vào các kinh can, tỳ, thận; có tác dụng tán khí, có thể lý khí huyết, ôn kinh mạch, trừ hàn thấp và giảm đau do lạnh. Đây là một vị thuốc quan trọng trong phụ khoa, được dùng để chữa các chứng đau lạnh vùng bụng, rối loạn kinh nguyệt do hàn, tử cung lạnh gây vô sinh...
Sau khi sao lên dùng ngải cứu có tác dụng chỉ huyết, có thể dùng để chữa các chứng kinh nguyệt quá nhiều do hư hàn, băng lậu, đới hạ, động thai... Bên cạnh đó, Đông y cũng thường dùng ngải cứu trong điều trị các bệnh xương khớp, phòng và điều trị các bệnh đường hô hấp, lưu thông kinh mạch, giảm đau…
Y học hiện đại cũng tìm ra rất nhiều tác dụng của ngải cứu như có khả năng chống viêm, sát khuẩn, giảm sự sinh trưởng của vi khuẩn và ký sinh trùng.
Ảnh minh họa
Theo một số nghiên cứu, ngải cứu chứa các hoạt chất như thujone, chamazulene- những chất chống oxy hóa mạnh. Nhờ đó, loại thảo dược này được sử dụng để hỗ trợ điều trị một số bệnh lý như Alzheimer, ung thư, tim mạch…
Ngoài ra, ngải cứu còn chứa tinh dầu khuynh diệp và α-thujone, có tác dụng giảm ho, bình suyễn, kháng khuẩn, chống dị ứng…
Bác sĩ chuyên khoa II Huỳnh Tấn Vũ- giảng viên Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Dược Tp.HCM cho biết trên Vietnamnet, ngải cứu đã được dùng từ xa xưa. Bột ngải cứu được làm từ lá khô, tán nhuyễn, loại bỏ cọng và xơ, chỉ giữ phần thịt lá. Có thể dùng bột nguyên chất hoặc phối hợp thêm xạ hương, quế… tùy mục đích sử dụng.
Ảnh minh họa
Tốt cho não: Ngải cứu hơ ấm để lên cơ thể nóng dịu, đồng thời ngấm sâu vào trong da, tác động đến huyệt tạo cảm giác thoải mái, hiệu quả trong điều trị. Phương pháp này trị đau cột sống, suy nhược thần kinh, nấc cụt, mất sữa, khó tiêu, liệt dây thần kinh ngoại biên, côn trùng cắn, cảm, sổ mũi, mất tiếng, đau bụng do lạnh.
Trị cảm cúm: Ngải cứu còn có tác dụng cải thiện triệu chứng ho, đau đầu do cảm cúm hoặc cảm lạnh thông thường, chữa viêm da, ghẻ ngứa. Người mới ốm dậy ăn canh xương gà, chim bồ câu nấu với ngải cứu, hạt kỷ tử. Món trứng trộn với lá ngải cứu cắt nhỏ đem chiên rán vừa ngon vừa bổ. Ngải cứu còn có thể giã nát vắt lấy nước uống trong trường hợp đau bụng kinh.
Giúp ngủ ngon: Một trong số các phương pháp đơn giản mà bà nội trợ nào cũng có thể làm cho cả nhà ăn là món ngải cứu trứng. Đây là được xem là một lựa chọn hiệu quả giúp thư giãn tinh thần, cải thiện giấc ngủ.
Ảnh minh họa
Ngải cứu không chỉ được người Việt yêu thích, mà tại Trung Quốc rất ưa chuộng. Ngoài làm nguyên liệu chế biến món ăn, ngải cứu cũng đã được sử dụng để làm dược liệu trong y học cổ truyền.
Theo báo Xinhuanet (Trung Quốc), từ xưa người Trung Quốc đã gọi lá ngải cứu là "báu vật trời ban", "vua của các loại thảo mộc" do chúng chứa nhiều hoạt chất có lợi cho sức khỏe. Các sách cổ như "Kinh Thi", "Hoàng Đế Nội Kinh", "Bản Thảo Cương Mục" đều có ghi chép về công dụng chữa bệnh của ngải cứu.
Mặc dù ngải cứu có nhiều tác dụng với sức khỏe nhưng vẫn là một vị thuốc nên khi sử dụng cần lưu ý:
- Đối với phương pháp cứu ngải, chườm ngải: Khi thực hiện cần lưu ý sau khi cứu hoặc chườm ấm, nên tránh tiếp xúc với gió, hơi lạnh; không nên rửa tay hoặc tắm bằng nước lạnh trong vòng nửa giờ, cũng không nên uống nước lạnh hoặc nước đá, mà nên uống nhiều nước ấm để nâng cao hiệu quả điều trị.
Không nên cứu ngải trong vòng một giờ sau khi ăn; phụ nữ trong kỳ kinh, người bị sốt cao, người quá đói no, quá mệt mỏi, hoặc có cơ thể bị sưng đỏ đều không thích hợp để cứu ngải.
- Những trường hợp không nên dùng ngải cứu: Phụ nữ có thai 3 tháng đầu, người bị viêm gan, xơ gan nặng, người bị rối loạn đường ruột cấp tính.
Ngoài ra, không nên kết hợp ngải cứu với nghệ khi chưa có chỉ định của chuyên gia và không nên dùng thường xuyên do dễ bị ngộ độc chất Alpha- thujone gây kích thích não bộ quá mức.
