Có một bà mẹ từng kể rằng, có một buổi tối nọ, cậu con trai lớn của cô bỗng kéo mẹ ra một góc rồi thủ thỉ: "Mẹ ơi, từ khi có em, mẹ lâu lắm rồi không ôm con nữa...".
Chỉ một câu nói thôi cũng đủ khiến người làm mẹ đứng lặng. Cô chợt nhớ lại thời điểm mang thai đứa con thứ hai, khi ấy cô đã từng nắm tay con lớn và hứa chắc nịch: "Sau này mẹ sẽ không thiên vị đâu, mọi thứ vẫn sẽ giống như trước".
Nhưng rồi những năm tháng bận rộn vì con nhỏ trôi qua, cô dần nhận ra mình đã vô tình bỏ quên con đầu lúc nào không hay. Đến chính cô cũng không nhớ nổi lần cuối cùng ôm con vào lòng và kể chuyện là khi nào.
Không ít cha mẹ khác cũng thừa nhận ban đầu sinh con thứ hai là mong con lớn có bạn, có anh em nương tựa. Thế nhưng, có những lúc chính người lớn lại vô tình khiến một đứa trẻ trở nên "lẻ loi", đi ngược lại với mong muốn ban đầu.
Thực tế, trong các gia đình hai con, không chỉ tồn tại chuyện "có em rồi quên anh" mà còn xuất hiện những kiểu thiên vị mới, thậm chí còn làm tổn thương trẻ nhiều hơn cả trọng nam khinh nữ.
Những kiểu "thiên vị mới" trong gia đình có hai con
1. "Con là anh/chị thì phải nhường em"
Có lẽ đây là câu nói quen thuộc đến mức nhiều cha mẹ thốt ra mà không hề suy nghĩ. Trong mắt người lớn, đứa con lớn thường mặc định phải gánh vai trò nhẫn nhịn, chịu đựng và hy sinh, như thể đó là nghĩa vụ đương nhiên chỉ vì chúng... lớn hơn vài tuổi.
Nhưng trong thế giới của trẻ con, mỗi đứa trẻ đều là một cá thể độc lập, đều là con của bố mẹ. Vậy tại sao chỉ vì lớn hơn mà phải luôn nhường nhịn?
Ảnh minh họa
Từng có một cô bé trong chương trình Thiếu Niên Nói đã bật khóc khi đứng trước bố mình. Em kể rằng trong mối quan hệ với em gái, mình lúc nào cũng là người thua cuộc. Mỗi lần bị em trêu chọc, vừa định lên tiếng nhờ bố phân xử thì đã bị em gái "cướp lời", kết quả là bản thân lại bị mắng ngược.
Cô bé nghẹn ngào xin bố hãy tin mình một lần, nhưng đổi lại chỉ là câu nói: "Con lớn hơn em 6 tuổi, em còn nhỏ, chưa hiểu chuyện".
Sự thiên vị một chiều ấy chỉ khiến con lớn ấm ức, bất mãn, còn con nhỏ thì ngày càng ỷ lại, được đằng chân lân đằng đầu. Mâu thuẫn giữa các con vì thế mà leo thang không dứt.
Đáng nói hơn, kiểu thiên vị này đôi khi còn tổn thương trẻ hơn cả trọng nam khinh nữ. Bởi trọng nam khinh nữ thường thể hiện rõ ràng, còn kiểu này lại đứng trên "đạo đức", buộc trẻ phải nhường quyền lợi của mình mà không được phép kêu ca.
Ai cũng biết trọng nam khinh nữ là sai, nhưng lại mặc nhiên chấp nhận quy tắc "đứa lớn phải nhường đứa nhỏ". Cha mẹ không thừa nhận đó là thiên vị thì nói gì đến chuyện sửa sai. Cuối cùng, đứa trẻ chỉ biết nuốt ấm ức vào lòng.
2. "Con gái phải chăm lo cho kỹ, con trai nuôi sao cũng được"
Những năm gần đây, trào lưu "bố mẹ cuồng con gái" ngày càng phổ biến. Nhưng trong không ít trường hợp, tình yêu ấy lại đi kèm với sự phân biệt rất rõ ràng giữa con trai và con gái.
Từng có một chương trình truyền hình khiến nhiều người nhớ mãi hình ảnh một người bố hết mực cưng chiều con gái, dịu dàng và kiên nhẫn, nhưng lại thường xuyên mỉa mai, quát mắng con trai. Dù động cơ giáo dục có thể là tốt, song cách thể hiện ấy vẫn khiến không ít khán giả chạnh lòng khi thấy cậu bé cúi đầu, lặng lẽ sau mỗi lần bị trách mắng.
Thực tế, không ít cha mẹ cũng từng tự nhận ra mình có suy nghĩ tương tự khi cho rằng con trai mạnh mẽ hơn. chịu được áp lực hơn nên dễ lớn tiếng phê bình nơi đông người, còn con gái thì cần được nâng niu, bảo vệ nhiều hơn.
Nhưng cần nhớ rằng lời nói sắc bén chỉ nên dùng khi không làm tổn thương lòng tự trọng của trẻ. Trái tim con trai cũng rất mong manh và các em cũng cần được quan tâm đến cảm xúc. Với con gái, yêu thương là cần thiết, nhưng cũng nên cho con cơ hội vấp ngã, thử sai, để rèn khả năng tự lập và sinh tồn trong cuộc sống.
Một lần thiên vị, hai chiều đều đau
Tình yêu lệch về một phía, dù dành cho đứa trẻ được cưng chiều hay đứa trẻ bị bỏ quên, đều mang lại nhiều hệ quả tiêu cực.
Với đứa trẻ được yêu chiều quá mức, trong ngắn hạn, các em có thể lớn lên trong vòng tay bao bọc. Nhưng khi chữ "yêu" đi kèm với chữ "nuông chiều", nó dễ trở thành con dao hai lưỡi. Khi rời khỏi môi trường gia đình, thiếu năng lực tự lập, trẻ rất khó thích nghi và tồn tại.
Ảnh minh họa
Còn với đứa trẻ bị xem nhẹ, nhu cầu được yêu thương chưa bao giờ là ít hơn. Trong tuổi thơ, cha mẹ gần như là cả thế giới. Khi không được đáp ứng đủ, trẻ dễ mang theo cảm giác thiếu an toàn vào các mối quan hệ sau này, dè dặt, né tránh thân mật vì sợ lại thất vọng thêm lần nữa.
Vậy, cha mẹ trong gia đình hai con nên làm gì?
Hãy ghi nhớ vài nguyên tắc cơ bản:
- Đối xử bình đẳng
- Cố gắng công bằng
- Thường xuyên tự nhìn lại bản thân
Biết bù đắp kịp thời khi nhận ra sai sót
Cụ thể hơn, cha mẹ cần đảm bảo sự cân bằng cả về vật chất lẫn tinh thần cho hai con, khi đặt ra quy tắc, thưởng phạt cần nhất quán. Nếu con hay ghen tị, va chạm, hãy tự hỏi liệu mình có vô tình thiên vị hay không. Nếu đã lỡ bỏ quên một đứa trẻ, hãy dũng cảm thừa nhận, rồi dùng hành động để bù đắp. Bởi với trẻ con, điều các em cần nhất không phải là lời hứa mà là cảm giác được yêu thương thật sự.
