Dự phòng trước phơi nhiễm HIV, gọi tắt là PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis), hiện được xem là một trong những biện pháp hiệu quả để phòng lây nhiễm virus HIV. Hiện nay, PrEP có hai cách sử dụng chính gồm uống thuốc hằng ngày và uống theo nhu cầu, còn gọi là phác đồ theo sự kiện hay phác đồ 2-1-1. Với phác đồ này, người dùng phải uống 2 viên thuốc trong khoảng 2 đến 24 giờ trước khi quan hệ tình dục, sau đó uống thêm 1 viên sau 24 giờ và 1 viên sau 48 giờ. Cách dùng này thường phù hợp với những người có tần suất quan hệ không cao và có thể chủ động lên kế hoạch trước.
Tuy nhiên, một ca bệnh được công bố trên tạp chí “AIDS và bệnh lây truyền qua đường tình dục Trung Quốc” do Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) thành phố Côn Minh, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc báo cáo, cho thấy ngay cả khi đã sử dụng PrEP, nguy cơ nhiễm HIV vẫn có thể xảy ra nếu người dùng không tuân thủ đúng hướng dẫn hoặc chủ quan trong phòng ngừa.
Ảnh minh họa
Nhân vật trong ca bệnh là một nam giới 27 tuổi, làm nhân viên giao hàng, chưa kết hôn. Từ năm 2019, anh bắt đầu tìm hiểu về PrEP và từ năm 2020 đã tự mua thuốc qua mạng, sử dụng thuốc kết hợp tenofovir disoproxil fumarate và emtricitabine, viết tắt là TDF/FTC, theo hình thức uống theo nhu cầu. Trong quá trình này, anh có thói quen xét nghiệm HIV và giang mai định kỳ.
Từ tháng 3 đến tháng 9/2022, người đàn ông này quen biết và quan hệ với nhiều bạn tình thông qua các ứng dụng mạng xã hội. Anh cho biết hầu hết các lần quan hệ đều có sử dụng PrEP, nhưng vào hai thời điểm tháng 4 và tháng 8, anh không dùng bao cao su. Sai lầm nghiêm trọng xảy ra vào ngày 16/8, khi do thiếu chuẩn bị thuốc và lơ là phòng ngừa, anh chỉ uống 2 viên PrEP khoảng 15 phút trước khi quan hệ với một bạn tình ngẫu nhiên, thay vì tuân thủ yêu cầu uống trước ít nhất 2 giờ. Sau đó, lịch uống thuốc tiếp theo cũng bị rối loạn, viên thứ tư thậm chí bị trì hoãn tới 72 giờ sau quan hệ.
Chuỗi sai sót này đã dẫn đến hậu quả nặng nề. Ngày 28/9, kết quả tự xét nghiệm HIV của anh cho thấy dương tính, buộc anh phải ngừng dùng PrEP. Kết quả xét nghiệm khẳng định tại cơ quan y tế cho thấy tải lượng virus HIV trong máu dưới 20, tuy nhiên xét nghiệm khẳng định kháng thể HIV bằng phương pháp Western Blot đã cho thấy dấu hiệu dương tính tiến triển. Số lượng tế bào CD4, một chỉ số phản ánh miễn dịch, ở mức 1.032 tế bào trên microlit. Dựa trên diễn biến kháng thể, các chuyên gia xác định thời điểm chuyển huyết thanh, tức thời điểm nhiễm HIV, rơi vào khoảng từ tháng 8 đến tháng 10/2022, trùng khớp với giai đoạn anh quan hệ không bảo vệ và dùng PrEP sai quy định.
Việc chỉ uống thuốc trước quan hệ 15 phút khiến nồng độ thuốc trong cơ thể chưa đạt mức bảo vệ cần thiết. Cộng thêm tình trạng uống muộn và bỏ liều sau đó, hiệu quả dự phòng của PrEP gần như không còn, làm nguy cơ nhiễm HIV tăng cao. Không dừng lại ở đó, đến tháng 10 cùng năm, anh còn lần lượt được chẩn đoán mắc sùi mào gà do virus HPV và giang mai tiềm ẩn.
Các chuyên gia cho rằng trường hợp này phản ánh rõ hiện tượng “bù trừ rủi ro” khi sử dụng PrEP. Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần uống thuốc là có thể hoàn toàn yên tâm, từ đó bỏ qua việc dùng bao cao su. Khi PrEP được sử dụng không đúng cách, nguy cơ nhiễm HIV vẫn tồn tại, đồng thời mở đường cho các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác như giang mai hay sùi mào gà.
Đáng chú ý, khi được chẩn đoán HIV dương tính, tải lượng virus của bệnh nhân lại ở mức rất thấp, gần như không phát hiện được. Nguyên nhân là trong giai đoạn nhiễm sớm, anh vẫn tiếp tục dùng PrEP theo nhu cầu, khiến thuốc ức chế sự nhân lên của virus, tạo ra biểu hiện lâm sàng “âm thầm” và dễ bị bỏ sót. Điều này cho thấy người sử dụng PrEP bắt buộc phải được theo dõi, xét nghiệm định kỳ, nếu không rất khó phát hiện những ca nhiễm tiềm ẩn.
Từ ca bệnh này, các bác sĩ khuyến cáo PrEP chỉ thực sự hiệu quả khi được sử dụng đúng chỉ định và đúng phác đồ. Những người dùng PrEP theo nhu cầu nếu có quan hệ không bảo vệ hoặc uống thuốc không đúng giờ cần tăng tần suất xét nghiệm và theo dõi y tế, thay vì chủ quan tin rằng thuốc có thể bảo vệ tuyệt đối.
Nguồn và ảnh: QQ
