Kể từ đầu năm 2025, giá vàng quốc tế tăng phi mã. Đầu năm 2026, mức vàng thậm chí đạt mốc 5.600 USD/ounce. Trong bối cảnh đó, “cơn sốt mua vàng” nhanh chóng lan tỏa, thậm chí tác động mạnh đến cả nhóm học sinh trung học, khiến nhiều em sớm tham gia vào thị trường đầu tư và quản lý tài chính. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo phụ huynh cần có sự định hướng và giáo dục kỹ lưỡng, bởi đầu tư vàng luôn đi kèm với những rủi ro nhất định.
Câu chuyện từ Hàng Châu, Trung Quốc: Khi con trẻ không còn "mặn mà" với heo đất
“Mẹ ơi, mẹ lấy 500 tệ tiền học bổng kỳ trước và hơn 4.000 tệ tiền lì xì con tiết kiệm được để mua vàng nhé.” Đó là lời đề nghị của Tiểu Hiên, học sinh lớp 8 tại Hàng Châu, dành cho mẹ mình là cô Dương vào đầu tháng 2/2025.
Ngay từ khi con trai vào tiểu học, cô Dương đã định hướng cho con tự quản lý tiền lì xì để làm quen với các kiến thức tài chính cơ bản. Tuy nhiên, cô cũng không ngờ con lại nảy ra ý định mua vàng. Thực tế, việc giá vàng liên tục lập đỉnh trong hai năm qua đã trở thành chủ đề bàn tán sôi nổi khắp nơi. Tiểu Hiên cũng bị cuốn vào làn sóng này và quyết định dùng số tiền mình có để “tiền đẻ ra tiền”.
Tuy nhiên, việc chọn sản phẩm đầu tư nào lại là một bài toán khó. Sau khi tham khảo, cô Dương nhận thấy giá vàng trang sức tại các trung tâm thương mại có mức chênh lệch rất cao, phí mua đi bán lại có thể khiến nhà đầu tư lỗ tới 20%. Cuối cùng, cô quyết định bù thêm 500 tệ cho tròn 5.000 tệ để mua vàng tích lũy (vàng tài khoản) tại ngân hàng cho con.
Cô Dương cho biết, chỉ sau 4 ngày, số tiền mua vàng đã mang về lãi hơn hẳn gửi tiết kiệm định kỳ. Từ đó đến nay, hai mẹ con liên tục theo dõi để mua thêm vàng khi giá điều chỉnh giảm. Mức lãi lớn từ năm 2025 đến giờ khiến cô Dương phải nhận định con mình "có mắt nhìn".
Ảnh minh họa
Từ "cơn sốt vàng", cha mẹ nên dạy con về tài chính như thế nào?
Câu chuyện của Tiểu Hiên không chỉ là một hiện tượng nhất thời, mà còn là bài học thực tế về giáo dục chỉ số thông minh tài chính (FQ). Để việc "mua vàng" không trở thành một cuộc chơi may rủi, cha mẹ cần đóng vai trò là những người điều hướng thông thái qua các nguyên tắc sau:
1. Dạy con phân biệt giữa "Tiết kiệm" và "Đầu tư"
Phụ huynh cần giải thích rõ sự khác biệt giữa việc bảo toàn giá trị và việc chấp nhận rủi ro để sinh lời. Tiết kiệm mang tính an toàn, trong khi đầu tư có khả năng mang lại lợi nhuận cao nhưng cũng có thể thua lỗ. Cách cô Dương hướng dẫn con mua "vàng tích lũy" thay vì "vàng trang sức" là bài học về việc lựa chọn công cụ đầu tư thông minh để giảm thiểu chi phí ẩn.
2. Biến biến động thị trường thành những con số trực quan
Thay vì nói lý thuyết suông, cha mẹ hãy cùng con theo dõi biểu đồ giá vàng hàng tuần. Khi lãi, hãy hỏi con kế hoạch sử dụng phần thưởng đó. Khi lỗ, đây là "thời điểm vàng" để dạy trẻ về tính kiên nhẫn và tâm lý vững vàng, giúp trẻ hiểu không có khoản đầu tư nào chỉ có đường đi lên.
3. Nguyên tắc "Không bỏ tất cả trứng vào một giỏ"
Dù vàng đang tăng giá, không nên để con dồn 100% số tiền mình có vào một loại tài sản. Hãy hướng dẫn con chia số tiền lì xì/học bổng thành các quỹ:
- Quỹ tích lũy: Mua vàng hoặc gửi tiết kiệm dài hạn.
- Quỹ chi tiêu: Mua sách vở, đồ dùng yêu thích.
- Quỹ giáo dục/Sở thích: Đầu tư vào bản thân.
4. Đề cao tính tự chủ dưới sự giám sát
Hãy để con là người đưa ra quyết định cuối cùng sau khi nghe tư vấn. Sự tôn trọng này giúp trẻ tự tin và có trách nhiệm hơn với thành quả lao động và tiết kiệm của mình.
Đầu tư tài chính từ sớm giúp trẻ hình thành tư duy nhạy bén, nhưng điều quan trọng nhất không phải là con kiếm được bao nhiêu lợi nhuận, mà là con học được cách kiểm soát mong muốn cá nhân và hiểu được giá trị của sự tích lũy bền bỉ.
