Gia đình chị Thu vốn sinh sống và làm việc tại Hà Nội. Hai năm trước, chị cùng chồng đưa cậu con trai 4 tuổi về quê nội ăn Tết. Với đứa trẻ cả năm mới về quê một lần, mọi thứ từ con ngõ nhỏ đến những gương mặt họ hàng xa lạ đều khiến cậu bé rụt rè.
Trong bữa cơm tất niên, một người họ hàng xa của chồng chị, vốn đã có chút men trong người rút ra một xấp bao lì xì dày cộp, tiến về phía con trai chị Thu. Thay vì đưa tiền mừng tuổi như một lời chúc bình an, ông lại giơ cao bao lì xì rồi ra điều kiện: "Nào, chào bác đi, chào to vào bác mới cho tiền!" .
Trước sự chứng kiến của cả mâm cỗ, cậu bé vì quá lạ lẫm nên sợ hãi, chỉ biết lí nhí rồi chui tọt vào lòng mẹ. Thấy vậy, người họ hàng sầm mặt, giọng đầy vẻ mỉa mai: "Lớn ngần này rồi mà không biết chào hỏi, đúng là trẻ con thành phố, chẳng tình cảm chút nào. Bố mẹ không dạy à?".
Ảnh minh họa
Câu nói chạm vào lòng tự ái, chị Thu xót con nên đã lên tiếng bảo vệ: "Cháu còn nhỏ, lại ít về quê nên cần thời gian làm quen, anh không nên nói cháu như vậy" . Cuộc khẩu chiến nổ ra ngay giữa bữa tiệc, không khí Tết tan thành mây khói.
Kết quả, buổi tiệc tan vỡ, và đã hai năm nay, hai gia đình vẫn chưa nhìn mặt nhau", chị Thu kể lại.
Khi bao lì xì vô tình trở thành "vũ khí" làm tổn thương trẻ
Câu chuyện của gia đình chị Thu không phải là hiếm gặp. Thực tế, nhiều người lớn vẫn coi việc lấy bao lì xì ra làm "mồi nhử" để ép trẻ thực hiện các hành vi giao tiếp xã hội là một trò đùa vui vẻ. Tuy nhiên, dưới góc độ tâm lý và giáo dục, đây lại là một hành vi thiếu tinh tế, để lại nhiều hệ lụy:
1. Đừng gắn mác "vô lễ" cho sự lạ lẫm của trẻ
Với một đứa trẻ thành phố, việc một năm mới về quê một lần khiến các bác, các chú trong họ thực chất là "người lạ". Tâm lý tự nhiên của trẻ là cần thời gian để quan sát và cảm thấy an toàn. Ép trẻ chào hỏi bằng cách đánh đổi quyền lợi (tiền lì xì) sẽ khiến trẻ cảm thấy bị đe dọa thay vì cảm nhận được tình yêu thương.
2. Biến nét đẹp văn hóa thành "cuộc giao dịch"
Ý nghĩa nguyên bản của lì xì là trao đi lời chúc may mắn, bình an. Khi người lớn đặt điều kiện "Chào mới cho" , vô tình chúng ta đang dạy trẻ rằng: Tình cảm và sự tôn trọng là thứ có thể mua bán hoặc trao đổi. Điều này làm lệch lạc nhận thức của trẻ về các giá trị truyền thống.
3. Cha mẹ chính là "lá chắn" cuối cùng
Trong tình huống này, cách phản ứng của cha mẹ cực kỳ quan trọng. Thay vì cùng người lớn ép con hoặc nổi nóng gây xung đột, cha mẹ cần khéo léo làm cầu nối.
Giải pháp tinh tế: Cha mẹ có thể mỉm cười và nói thay con: "Bác thông cảm, cháu hơi 'nhát' người lạ, bác cho cháu vài phút làm quen, tí nữa cháu quen rồi bác cháu mình cùng trò chuyện nhé!" . Câu nói này vừa giữ thể diện cho người lớn, vừa giúp trẻ cảm thấy được bảo vệ.
4. Bài học về sự tôn trọng
Một gia đình có giáo dục không chỉ thể hiện ở việc đứa trẻ biết khoanh tay chào hỏi, mà còn ở việc người lớn biết tôn trọng quyền riêng tư và cảm xúc của trẻ. Đừng để một phong tục đẹp như lì xì trở thành áp lực khiến trẻ sợ hãi mỗi khi nghe thấy hai chữ "về quê".
Lì xì là lộc, là lời chúc, không phải là phần thưởng cho một màn trình diễn lễ phép. Hãy để bao lì xì được trao đi bằng sự tự nguyện và yêu thương, để ngày Tết trong mắt trẻ thơ mãi là những ký ức ngọt ngào, thay vì những lần phải "gồng mình" để làm hài lòng người lớn.
