Nếu là 20 năm trước, Đình Bắc đã không thể trở thành cầu thủ bóng đá

Đình Bắc và nỗi khổ của những đứa trẻ nhỏ con

Khi Đình Bắc tỏa sáng rực rỡ thời gian qua, người hâm mộ bắt đầu biết được thêm nhiều thông tin về anh - hành trình từ một cậu bé còi cọc, với hội chứng dậy thì muộn, bị loại khỏi lò Nghệ An, cho đến những năm tháng rực rỡ ở tuổi đôi mươi. 

Nỗ lực cá nhân của Đình Bắc quyết định phần lớn hành trình đó. Nhưng không thể không kể thêm một yếu tố quan trọng, đó là sự thay đổi về định kiến trong làng bóng đá chuyên nghiệp.

"Đừng bao giờ tin bất kỳ chuyên gia hay HLV, tuyển trạch viên nào nói rằng một đứa trẻ không thể trở thành cầu thủ chuyên nghiệp, bằng cách chỉ nhìn vào hình thể của đứa trẻ đó", Nick Levett, người từng có thời gian dài làm việc cho hệ thống tuyển trạch rộng lớn Talent ID Manager của bóng đá Anh, nói. 

Trong một phóng sự diện rộng về bóng đá trẻ ở Anh, tổ chức Grassroots cho biết: "Bóng đá châu Âu những năm thập niên 1990 trở về trước có cách tuyển trạch vô cùng đơn giản. Đó là loại bỏ hết những đứa trẻ nhỏ con".

Đến khoảng giữa thập niên 1990, khi khoa học ngày càng tham gia vào cuộc chơi bóng đá đỉnh cao, các nhà khoa học nổi tiếng như Helsen, Van Wickels bắt đầu công bố những công trình liên quan đến di truyền học, thể hình, và sự phát triển thể chất của cầu thủ bóng đá trẻ. 

Quan điểm về tuyển trạch và đào tạo bắt đầu được thay đổi ở châu Âu. Những đứa trẻ bị mô tả là "còi cọc, thấp bé, nhẹ cân" không còn bị loại bỏ ngay từ bước đầu nữa.

Thay vào đó, các CLB đổ nhiều tiền hơn cho công tác đào tạo trẻ - bao gồm việc nghiên cứu phát triển thể chất cho những chú nhóc của học viện. 

Câu chuyện về Messi - người cũng từng bị hệ thống đào tạo ở Argentina từ chối vì chứng rối loạn hormone tăng trưởng là một ví dụ. Ở tuổi 13, Messi chỉ cao 1m40, thấp hơn mức trung bình do WHO đặt ra cho trẻ em độ tuổi này đến 16cm. 

Gia đình anh cần khoản chi phí vào khoảng 1.500 USD hằng tháng để tiêm hormone cho cậu con trai, và rồi sau nhiều phen chạy vạy, thiên tài của làng bóng đá được Carles Rexach giữ lại bằng một chữ ký đảm bảo trên chiếc khăn ăn. 

Câu chuyện của Messi ít nhiều khiến người hâm mộ Việt Nam liên tưởng đến trường hợp của Đình Bắc, người cũng chỉ cao 1m50 vào tuổi 14, thấp hơn tiêu chuẩn của WHO đến 15cm. 

Nhờ có Helsen, Van Wickels, và rất nhiều những nhà khoa học về lĩnh vực dinh dưỡng thể thao, định kiến hình thể với những cầu thủ trẻ đã thay đổi từ thập niên 1990. 

Thay đổi về tư duy của làng bóng đá Việt

Nhưng đó là với châu Âu - cái nôi của nền bóng đá, đi tiên phong trong rất nhiều lĩnh vực khoa học công nghệ...

Còn với Việt Nam, mọi chuyện không đến sớm như vậy.

Cưu tuyển thủ Nguyễn Quốc Trung (sinh năm 1979), người hiện đang là HLV của Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ PVF - Bộ Công an, chia sẻ: 

"Thực sự, tầm hơn 10 năm trước, đúng là những cầu thủ trẻ thấp bé nhẹ cân thường sẽ bị loại. Thời đó, một số HLV còn có kinh nghiệm quan sát cha mẹ của cầu thủ. 

Nếu thấy các cầu thủ trẻ thấp bé, rồi ngay cả cha mẹ cũng thấp bé, đội ngũ sẽ kết luận rằng các cầu thủ này khó lòng phát triển chiều cao thêm được".

Ông T.N., một HLV bóng đá trẻ ở TP.HCM, chia sẻ: "Có một sự thật ai cũng hiểu, nhưng ít ai nói ra, đó là áp lực thành tích cho HLV các lứa trẻ. 

Khi thấy một cầu thủ trẻ thấp bé nhẹ cân, thật ra với kinh nghiệm của mình, HLV chưa chắc đã dám đoán chắc rằng cầu thủ này sẽ không phát triển hơn nữa. Nhưng áp lực thành tích buộc HLV đội trẻ phải trọng dụng các cầu thủ "chơi được" ngay ở thời điểm đó. 

Rất khó để một cầu thủ chỉ cao 1m50 có thể mang về thành tích cho đội U15. HLV cần có thành tích để giữ ghế, và cần phải sử dụng phương án hiệu quả ngay thời điểm đó. Đó là lý do vào ngày trước, ở các lò địa phương, nhiều cầu thủ nhỏ con sẽ bị loại".

Và kỷ nguyên của các học viện, từ Hoàng Anh GIa Lai cho đến PVF, đã mang đến một kỷ nguyên mới mẻ cho bóng đá Việt Nam. 

HLV Nguyễn Quốc Trung cho biết ở PVF ngày nay, không có chuyện cầu thủ trẻ bị loại chỉ vì thấp bé nhẹ cân. 

"Ngày trước, nhìn bố mẹ cầu thủ thấy thấp thì sẽ bảo cầu thủ đó sau này cũng thấp. Nhưng giờ khoa học thể thao đã chứng minh không chỉ liên quan đến chuyện đó. Bố mẹ thấp nhưng con vẫn cao được. 

Quan trọng là chế độ dinh dưỡng và việc tập luyện. Hơn nữa, giờ việc đo xương cũng giúp tính toán được chiều cao sau này của cầu thủ, nên các em có thể hình nhỏ bé nhưng có tư duy chơi bóng tốt sẽ không lo mất cơ hội chơi bóng", ông Trung chia sẻ. 

Khi các học viện mang hơi thở bóng đá hiện đại xuất hiện, những quan điểm lỗi thời, cũng như căn bệnh thành tích ở mức cơ bản dần bị đẩy vào dĩ vãng. Và những đứa trẻ nhỏ con, phát triển muộn như Đình Bắc dần có thêm cơ hội. 

Nếu là 20 năm trước, cậu bé Đình Bắc 14 tuổi, chỉ cao 1m50 - sau khi bị loại khỏi lò đào tạo của Nghệ An có lẽ cũng sẽ không được bất kỳ lò đào tạo nào khác ở Việt Nam thu nhận.