Tàu khu trục HMAS Brisbane phóng tên lửa Tomahawk từ bờ biển San Diego, Mỹ (Ảnh: Defense Post).
Ông Leonid Slutsky, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Duma Quốc gia Nga (Hạ viện) và là lãnh đạo Đảng Dân chủ Tự do Nga (LDPR), ngày 13/2 cho biết Nga đã cảnh báo Mỹ không nên tiến hành các vụ thử hạt nhân, vì việc vi phạm Hiệp ước Cấm Thử Hạt nhân Toàn diện (CTBT) sẽ gây ra phản ứng dây chuyền.
“Nếu Mỹ tiến hành thử hạt nhân, điều đó sẽ cấu thành hành vi vi phạm lệnh cấm theo CTBT và kích hoạt một phản ứng dây chuyền. Nga đã nhiều lần tuyên bố Nga sẽ vẫn cam kết với lệnh cấm thử hạt nhân chừng nào các bên khác còn tuân thủ”, ông Slutsky nói thêm.
Theo quan chức Nga, Mỹ cần có cách tiếp cận có trách nhiệm đối với vấn đề răn đe hạt nhân để tránh kịch bản trên.
“Bóng đang ở sân của Mỹ”, ông Slutsky nhấn mạnh.
Tổng thống Mỹ Donald Trump vào tháng 11 năm ngoái cho biết ông đã ra lệnh cho quân đội nối lại thử nghiệm hạt nhân ngay lập tức “trên cơ sở ngang bằng”, khởi động lại quy trình thử nghiệm vũ khí hạt nhân sau 33 năm tạm ngừng, bởi vì “những quốc gia khác đang làm” như vậy.
Tổng thống Trump nói rằng, việc ông chỉ thị quân đội lập tức tiến hành các vụ thử hạt nhân diễn ra sau khi ông nhận ra Mỹ không thể là quốc gia duy nhất không thực hiện thử nghiệm, dù đang nắm trong tay kho vũ khí khổng lồ.
Nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh, ông không muốn Washington là quốc gia duy nhất không thử vũ khí của mình.
Quyết định của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh Nga thông báo thử nghiệm tên lửa hạt nhân “tầm bắn không giới hạn” Burevestnik. Tuy nhiên, Điện Kremlin khẳng định đây không phải một vụ thử hạt nhân, đồng thời cảnh báo sẽ hành động tương tự nếu Washington tiến hành nổ thử hạt nhân.
Lần cuối cùng Mỹ tiến hành thử nghiệm hạt nhân là vào tháng 9/1992 trong khuôn khổ “Chiến dịch Julin”. Chiến dịch này gồm 7 vụ thử hạt nhân và là những vụ thử cuối cùng trước khi bắt đầu đàm phán về Hiệp ước Cấm Thử Hạt nhân Toàn diện (CTBT).
CTBT là một thỏa thuận quốc tế cấm mọi vụ nổ hạt nhân cho cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Hiệp ước được ký bởi tổng cộng 187 quốc gia, bao gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan, Triều Tiên, Israel và cả Nga.
Tuy nhiên, hiệp ước này chỉ được phê chuẩn và thực thi bởi 178 quốc gia. Mỹ là quốc gia ký kết hiệp ước, nhưng chưa phê chuẩn.
Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố Moscow luôn cam kết thực hiện các nghĩa vụ CTBT và sẽ tiếp tục làm như vậy cho đến khi bất kỳ quốc gia nào khác tiến hành các cuộc thử nghiệm tương tự.
Hiệp ước cắt giảm vũ khí hạt nhân New START giữa Mỹ và Nga chính thức hết hiệu lực vào ngày 5/2. Hiệp ước hạt nhân cuối cùng giữa Mỹ và Nga hết hạn làm dấy lên quan ngại tại Nga, Trung Quốc và Liên hợp quốc.
Người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt nói với các nhà báo rằng Mỹ có kế hoạch thảo luận với Nga về một hiệp ước mới.
Được ký năm 2010, hiệp ước New START đặt ra trần giới hạn đối với số lượng đầu đạn hạt nhân chiến lược và các phương tiện phóng được triển khai, đồng thời thiết lập các cơ chế giám sát đối với kho vũ khí của cả Nga và Mỹ. Ban đầu hiệp ước dự kiến hết hạn vào năm 2021, nhưng đã được gia hạn thêm 5 năm vào thời điểm đó.
Tổng thống Trump từng nói ông muốn một thỏa thuận “tốt hơn”, có sự tham gia của Trung Quốc. Tuy nhiên, Nga cho biết Trung Quốc coi việc tham gia các cuộc đàm phán về một hiệp ước mới là “vô nghĩa”, bởi kho vũ khí hạt nhân của Bắc Kinh không tương thích với quy mô của Nga và Mỹ.
