Cả nhà vừa ăn xong bữa trưa Chủ nhật thì lần lượt ôm bụng đau quằn quại, nôn ói, tiêu chảy. Đứa cháu nhỏ còn sốt cao không hạ. Gia đình bà Lâm (58 tuổi, Trung Quốc) phải nhập viện khẩn cấp và được chẩn đoán ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn.
Khi cơ quan kiểm soát dịch bệnh đến kiểm tra, thủ phạm lại là một thứ rất quen thuộc: chiếc khăn rửa bát cũ treo bên vòi nước. Kết quả xét nghiệm phát hiện lượng lớn vi khuẩn Escherichia coli tức E.coli và tụ cầu vàng Staphylococcus aureus bám dày đặc trên bề mặt vải.
Chủ nhà cho biết chiếc khăn này đã dùng nhiều tháng, sau mỗi lần rửa chỉ vắt sơ rồi treo lên. Nghĩ rằng ngày nào cũng dùng nước rửa chén nên khăn không thể “bẩn”, nhưng chính suy nghĩ ấy lại biến nó thành ổ phát tán vi khuẩn.
Những thói quen rửa bát tưởng chừng vô hại dưới đây, theo các chuyên gia vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm, có thể khiến bạn càng rửa càng bẩn, thậm chí làm tăng nguy cơ bệnh đường ruột và về lâu dài ảnh hưởng đến sức khỏe.
Khăn rửa bát lâu không thay, bẩn hơn cả bồn cầu
Báo cáo Vệ sinh Gia đình Trung Quốc năm 2010 từng công bố số liệu cho thấy khăn lau bếp là vật dụng bẩn thứ ba trong nhà, chỉ sau gioăng cao su phòng tắm và tủ lạnh. Theo khảo sát, hơn 50.000 chiếc khăn tại Bắc Kinh và Thượng Hải (Trung Quốc) được kiểm nghiệm. Kết quả cho thấy tổng số vi khuẩn trên khăn có thể lên tới 1,776 tỷ vi khuẩn mỗi centimet vuông.
Phần lớn là vi khuẩn cơ hội gây bệnh, trong đó có E.coli, tụ cầu vàng, Salmonella và Listeria. Khi xâm nhập cơ thể, các vi khuẩn này có thể gây tiêu chảy cấp, nhiễm trùng đường ruột, thậm chí biến chứng nặng ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.
Nhiều người chuyển sang dùng miếng bọt biển vì nghĩ sạch hơn. Tuy nhiên cấu trúc xốp nhiều lỗ của bọt biển lại giữ nước và vụn thức ăn rất tốt, tạo môi trường lý tưởng cho vi sinh vật sinh sôi. Nghiên cứu của Tổ chức Vệ sinh Quốc gia Mỹ cho thấy trung bình 10 centimet vuông bọt biển có thể chứa tới 360 triệu vi sinh vật, trong khi vành bồn cầu chỉ khoảng 515 vi sinh vật trên cùng diện tích.
Ngay cả khi dùng nước rửa chén, cồn hay quay lò vi sóng để khử trùng, lượng vi khuẩn trong bọt biển cũng chỉ giảm khoảng 60%. Vì vậy, giải pháp hiệu quả hơn là thay mới thường xuyên và phân khu rõ ràng: khăn rửa bát không dùng lau bàn, lau bếp.
Thớt đầy vết dao, nơi vi khuẩn âm thầm trú ngụ
Ít gia đình chú ý vệ sinh thớt đúng cách. Phần lớn chỉ rửa qua nước rồi dựng lên phơi khô. Với thớt gỗ, cấu trúc sợi dễ hút ẩm khiến các vết dao trở thành nơi tích tụ cặn bẩn. Thí nghiệm cho thấy thớt gỗ dùng trên hai năm có thể chứa từ 4.000 đến 20.000 khuẩn lạc mỗi centimet vuông.
Thớt tre ghép từ nhiều thanh bằng keo ép nhiệt cũng tiềm ẩn nguy cơ, vì các khe nối là nơi vi khuẩn dễ ẩn náu mà việc rửa thông thường khó làm sạch triệt để.
Chuyên gia khuyến nghị nên có ít nhất hai thớt, một cho thực phẩm sống và một cho thực phẩm chín. Sau mỗi lần sử dụng cần rửa sạch, khử trùng và dựng đứng nơi thoáng gió để khô hoàn toàn. Khi mua, nên chọn thớt nguyên khối ít mối ghép hoặc thớt nhựa thực phẩm đạt tiêu chuẩn. Thớt inox hoặc kính có khả năng hạn chế vi khuẩn tốt hơn nhưng thao tác dao có thể kém thuận tiện.
Bát đĩa rửa xong chồng lên nhau, vi khuẩn tăng gấp hàng chục lần
Nhiều gia đình có thói quen xếp chồng bát đĩa ướt vào tủ. Nước đọng và cặn thức ăn còn sót lại tạo thành môi trường giống như “đĩa petri” nuôi cấy vi khuẩn.
Thử nghiệm của Viện Nghiên cứu Thiết bị Điện quốc gia Trung Quốc cho thấy bộ bát đĩa được dựng đứng có khoảng 8.000 đơn vị khuẩn lạc trên mỗi bộ, trong khi bát đĩa chồng lên nhau lên tới 560.000 đơn vị, cao gấp 70 lần.
Các vi khuẩn như E.coli, Salmonella nếu xâm nhập có thể gây viêm dạ dày ruột cấp với triệu chứng tiêu chảy, nôn ói, mất nước. Trong môi trường ẩm kéo dài, nấm mốc có thể sinh độc tố aflatoxin, một chất có nguy cơ gây ung thư. Ngoài ra, bát đĩa ẩm còn có thể là trung gian lây truyền vi khuẩn Helicobacter pylori, tác nhân liên quan đến viêm loét và ung thư dạ dày.
Khi độ ẩm trong tủ bát vượt 70%, chỉ sau ba ngày số lượng bào tử nấm mốc có thể tăng 400 lần. Vì vậy bát đĩa sau khi rửa nên lau khô hoặc để ráo nước hoàn toàn rồi mới cất, tốt nhất là dựng đứng.
Chỉ rửa trong bát, bỏ quên đáy bát
Một thói quen phổ biến khác là chỉ chà rửa lòng bát mà quên phần đáy. Trong quá trình sử dụng, đáy bát tiếp xúc với tay, mặt bàn, kệ bếp nên vẫn có thể nhiễm bẩn. Nếu không rửa sạch, khi chồng lên nhau sẽ tạo lây nhiễm chéo giữa đáy bát này và lòng bát kia.
Rửa bát vì thế cần làm sạch toàn diện cả trong lẫn ngoài.
Ung thư không chỉ đến từ những yếu tố “to tát”. Nhiều nghiên cứu dịch tễ học cho thấy phơi nhiễm lâu dài với vi khuẩn, nấm mốc và độc tố thực phẩm có thể làm tăng nguy cơ viêm mạn tính, từ đó liên quan đến nhiều bệnh lý nghiêm trọng. Giữ gìn vệ sinh nhà bếp không phải chuyện nhỏ. Đôi khi, thay một chiếc khăn rửa bát hay đổi cách xếp bát đĩa cũng là cách âm thầm bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.
Nguồn và ảnh: Sohu
