Một nghiên cứu quy mô lớn đăng trên Tạp chí JAMA Internal Medicine của Hiệp hội Y khoa Mỹ cho thấy những người thường xuyên ăn lạc có tỷ lệ tử vong chung thấp hơn 21% và tử vong do bệnh tim mạch giảm tới 38%. Xu hướng này được ghi nhận ở nhiều nhóm dân cư khác nhau.
Nghiên cứu đã theo dõi hơn 200.000 người thuộc ba quần thể lớn. Nhóm thứ nhất là khoảng 72.000 người từ 12 bang miền Nam nước Mỹ tham gia Southern Community Cohort Study, tức Nghiên cứu Đoàn hệ Cộng đồng miền Nam Hoa Kỳ. Độ tuổi từ 40 đến 79, trong đó khoảng hai phần ba là người Mỹ gốc Phi và phần lớn đến từ cộng đồng thu nhập thấp. Hơn 75% thừa cân hoặc béo phì, trên 76% mắc các bệnh chuyển hóa như tăng huyết áp, đái tháo đường và tăng cholesterol máu, những yếu tố vốn làm tăng nguy cơ tim mạch.
Hai nhóm còn lại gồm khoảng 134.000 người tham gia Nghiên cứu Sức khỏe Phụ nữ Thượng Hải và Nghiên cứu Sức khỏe Nam giới Thượng Hải, Trung Quốc, độ tuổi từ 40 đến 74 và được theo dõi trong 12 năm. Ở nhóm Mỹ, lạc chiếm hơn 50% lượng hạt được tiêu thụ; còn ở nhóm Thượng Hải, các nhà khoa học đánh giá trực tiếp lượng lạc ăn vào.
Kết quả cho thấy những người ăn lạc thường xuyên có nguy cơ tử vong chung giảm 21%, nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch giảm 38%. Các chuyên gia cho rằng lạc giàu chất béo không bão hòa, protein thực vật, vitamin E và các hợp chất chống oxy hóa, có thể góp phần bảo vệ tim mạch khi dùng với lượng hợp lý.
Tuy nhiên, lạc không phải lúc nào cũng “vô hại”. Bác sĩ dinh dưỡng Lưu Bác Nhân (Trung Quốc) cảnh báo trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, nếu bảo quản không đúng cách, lạc rất dễ nhiễm aflatoxin, tức độc tố nấm mốc Aspergillus. Đây là một trong những độc tố nấm mốc mạnh nhất từng được biết đến và được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm 1, tức nhóm chất gây ung thư cho người.
Aflatoxin có thể gây tổn thương DNA, làm phát sinh đột biến. Phơi nhiễm kéo dài làm tăng nguy cơ viêm gan mạn tính, xơ gan và ung thư gan. Đáng lo ngại, loại độc tố này không màu, không mùi và khó bị phá hủy hoàn toàn ngay cả khi nấu ở nhiệt độ cao.
Không chỉ lạc, nhiều thực phẩm khác cũng có nguy cơ nhiễm aflatoxin nếu bảo quản kém như ngô, gạo, các loại đậu, hạt dẻ cười, hạnh nhân, gia vị khô như bột ớt, cà ri, đại hồi, hoa tiêu và các sản phẩm đậu nành lên men như đậu phụ khô, đậu lên men.
Để hạn chế nguy cơ, chuyên gia khuyến nghị nên mua lạc và các loại hạt đóng gói nhỏ, tránh tích trữ lâu; sau khi mở bao bì nên bảo quản trong tủ lạnh; tuyệt đối không sử dụng ngũ cốc hay đồ khô có dấu hiệu mốc, đổi màu hoặc có mùi lạ; ưu tiên sản phẩm có chứng nhận kiểm nghiệm an toàn; hạn chế dùng thực phẩm để quá lâu năm; khi tự làm thực phẩm lên men cần đảm bảo vệ sinh, nhiệt độ phù hợp và thời gian bảo quản hợp lý.
Lạc có thể là một phần của chế độ ăn tốt cho tim mạch nếu dùng điều độ và bảo quản đúng cách. Nhưng lợi ích dinh dưỡng chỉ phát huy khi đi kèm thói quen an toàn, đặc biệt trong môi trường nóng ẩm dễ phát sinh nấm mốc.
Nguồn và ảnh: Aboluowang
