Trên thực tế, quá trình đốt than và hoạt động công nghiệp đã làm gia tăng ô nhiễm kim loại nặng trong môi trường nước suốt nhiều năm qua. Từ cá hồi đóng hộp, cá ngừ cho tới các loại cá tươi bán tại chợ hải sản, phần lớn đều có thể chứa một lượng thủy ngân nhất định. Việc loại bỏ hoàn toàn là gần như không thể nếu vẫn duy trì thói quen ăn hải sản.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là phải kiêng tuyệt đối. Cách tiếp cận hợp lý là lựa chọn những loại hải sản có hàm lượng thủy ngân thấp để giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm lâu dài.
Bạn khó có thể loại bỏ hoàn toàn dấu vết thủy ngân, nhưng hoàn toàn có thể tránh những loài chứa hàm lượng rất cao như cá tilefish vùng Vịnh Mexico (Mỹ).
Những lựa chọn an toàn hơn bao gồm: cá hồi, cá tuyết, cá bơn, cá rô phi, cá hồi vân, cá mòi và các loại động vật có vỏ như tôm, cua, hàu cũng có mức thủy ngân khá thấp.
Nếu muốn giảm rủi ro, bạn có thể ưu tiên các món tôm, cua hoặc hàu tươi thay vì thường xuyên dùng cá ngừ đóng hộp. Ngoài ra, cá nuôi được kiểm soát chặt chẽ về môi trường và hàm lượng kim loại nặng thường an toàn hơn cá đánh bắt tự nhiên. Chọn mua cá nguyên con thay vì sản phẩm chế biến sẵn cũng giúp bạn chủ động hơn trong việc kiểm soát nguồn thực phẩm.
Vì sao hàm lượng thủy ngân ở mỗi loại hải sản lại khác nhau?
Thủy ngân xuất hiện trong hải sản do một quá trình sinh học tự nhiên. Trong môi trường nước, vi khuẩn có thể chuyển hóa thủy ngân nguyên tố thành methylmercury tức metyl thủy ngân, một dạng độc tính cao. Các sinh vật dưới nước hấp thụ chất này qua nước, qua hô hấp hoặc qua việc ăn những sinh vật nhỏ hơn đã nhiễm thủy ngân.
Càng lên cao trong chuỗi thức ăn, nồng độ thủy ngân càng tích tụ nhiều. Những loài cá săn mồi lớn và sống lâu như cá ngừ mắt to hay cá kiếm thường có hàm lượng cao hơn đáng kể. Ngược lại, các loài nhỏ, vòng đời ngắn như cá thu, cá rô phi hay cua có ít thời gian tích lũy kim loại nặng, vì vậy chỉ số thủy ngân tính theo phần triệu PPM thường thấp hơn.
Dù vậy, hải sản vẫn là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, axit béo omega-3 và nhiều vi chất có lợi cho tim mạch. Vấn đề không nằm ở việc ăn hay không ăn, mà là lựa chọn thông minh. Khi mua cá ngừ đóng hộp, nên đọc kỹ nhãn sản phẩm để biết loại cá sử dụng có mức thủy ngân thấp hay không. Đồng thời, tìm hiểu thêm về những loài cá có nguy cơ cao để cân nhắc tần suất sử dụng.
Ăn uống là lựa chọn cá nhân, nhưng quyết định dựa trên thông tin đầy đủ sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe lâu dài, thay vì phải lo lắng về những thói quen dinh dưỡng tích lũy rủi ro theo năm tháng.
Nguồn và ảnh: Tasting Table
