“Đừng nói là thắng, bắt kịp còn không nổi”
Dù có rất nhiều tin tức ca ngợi về các bước tiến của Trung Quốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo trong năm qua nhưng một số nhà nghiên cứu hàng đầu nước này lại không cảm thấy như thế.
Khác với kỳ vọng của giới quan sát rằng Mỹ sẽ sớm bị Trung Quốc đánh bại trên đấu trường AI, họ thừa nhận cơ hội để bắt kịp đối thủ là rất mong manh, chưa nói đến việc vượt mặt. Lý do là bởi những "nút thắt" về chip bán dẫn.
"Khoảng cách này thực chất đang ngày càng nới rộng," ông Tang Jie, nhà sáng lập startup AI Zhipu, phát biểu tại một hội nghị ở Bắc Kinh cuối tuần trước. "Mặc dù chúng ta đang làm tốt ở một số lĩnh vực nhất định, nhưng vẫn phải thừa nhận những thách thức và sự chênh lệch mà chúng ta đang đối mặt."
Khi "gã khổng lồ" chip AI Nvidia giới thiệu phần cứng thế hệ tiếp theo mang tên Rubin vào tháng 1, họ đã công bố danh sách khách hàng gồm nhiều công ty Mỹ. Tuy nhiên, không có bất kỳ nhà phát triển AI Trung Quốc nào được xướng tên do các quy định của Mỹ ngăn chặn việc bán hàng trực tiếp sang Trung Quốc.
Theo các nguồn tin, các công ty Trung Quốc đã bắt đầu thảo luận về việc thuê năng lực tính toán tại các trung tâm dữ liệu ở Đông Nam Á và Trung Đông nhằm tiếp cận dòng chip Rubin.
Các thỏa thuận sử dụng chip Nvidia tại nước thứ ba của doanh nghiệp Trung Quốc nhìn chung được coi là hợp pháp. Tuy nhiên, chúng đòi hỏi những sự sắp xếp lòng vòng và thường khiến các nhà phát triển AI Trung Quốc sở hữu ít chip hơn, đồng thời gặp nhiều bất tiện hơn so với các đối thủ Mỹ vốn có nguồn lực tài chính dồi dào.
Ông Justin Lin, người đứng đầu bộ phận phát triển mô hình AI Qwen của Alibaba, đã nhận được câu hỏi tại hội nghị Bắc Kinh về khả năng một công ty Trung Quốc có thể "vượt mặt" các tên tuổi như OpenAI hay Anthropic trong 3 đến 5 năm tới. Dự đoán tức thời của ông đưa ra là: 20% hoặc thấp hơn.
Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Washington nhằm hạn chế Trung Quốc tiếp cận các dòng chip AI tiên tiến nhất thế giới đã khiến nhiều công ty nước này chùn bước trong việc theo đuổi công nghệ AI hiện đại bậc nhất – vốn tiêu tốn lượng năng lực tính toán khổng lồ. Thay vào đó, người Trung Quốc tập trung vào ứng dụng công nghệ cho các nhu cầu sử dụng hàng ngày, trong khi các công ty Mỹ mạnh tay đầu tư vào các dòng chip mới nhất để mở rộng các giới hạn công nghệ.
"Một lượng lớn năng lực tính toán tại OpenAI và các công ty Mỹ khác được dành riêng cho nghiên cứu thế hệ tiếp theo, trong khi nguồn lực của chúng tôi lại bị dàn mỏng", ông Lin của Alibaba chia sẻ. "Chỉ riêng việc đáp ứng nhu cầu vận hành hiện tại đã tiêu tốn hầu hết tài nguyên của chúng tôi."
Mới bằng 1/10 đối thủ
Các nhà phân tích của UBS ước tính rằng tổng chi tiêu vốn của các "ông lớn" internet Trung Quốc – phần lớn dành cho AI – đạt khoảng 57 tỷ USD vào năm ngoái. Con số này chỉ bằng khoảng một phần mười so với các đối thủ cùng ngành tại Mỹ.
Tuy nhiên, chưa ai vội "gạch tên" Trung Quốc, bởi các nhà phát triển như DeepSeek đã thể hiện khả năng thích ứng tuyệt vời với nguồn lực hạn chế.
Hai nhà phát triển AI khác là Zhipu (tên chính thức là Knowledge Atlas Technology) và MiniMax đã huy động được tổng cộng hơn 1 tỷ USD trong tháng này thông qua các đợt IPO. Giá cổ phiếu của MiniMax thậm chí đã tăng hơn gấp đôi so với giá IPO.
Kể từ khi gây tiếng vang tại Mỹ với một mô hình AI chất lượng cao cách đây một năm, DeepSeek liên tục công bố các kỹ thuật nhằm cải thiện hiệu quả phát triển AI, một số trong đó đã được các nhà nghiên cứu phương Tây áp dụng. Trong tháng này, DeepSeek đã xuất bản hai bài nghiên cứu thảo luận về một kiến trúc huấn luyện mới cho phép phát triển các mô hình lớn hơn với số lượng chip ít hơn, cùng một thiết kế bộ nhớ giúp các mô hình vận hành hiệu quả hơn.
Năm nay, các mô hình do DeepSeek và Alibaba phát triển đã thu hẹp khoảng cách với những mô hình tốt nhất của Mỹ xuống chỉ còn 4 tháng, so với mức trung bình 7 tháng trong những năm gần đây, theo tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận Epoch AI.
Nhiều mô hình hàng đầu của Trung Quốc là mã nguồn mở – nghĩa là người dùng có thể tải xuống và chỉnh sửa miễn phí. Điều này giúp các công ty Trung Quốc nâng cao vị thế trên toàn cầu trong khi các mô hình hàng đầu của Mỹ vẫn duy trì mã nguồn đóng.
Trong những năm gần đây, Huawei và nhiều startup chip Trung Quốc đã đạt được những bước tiến đáng kể với sản phẩm của mình. Zhipu cho biết họ đã tạo ra một mô hình tạo sinh hình ảnh mã nguồn mở hoàn toàn bằng chip Huawei. Dẫu vậy, khoảng cách về hiệu suất so với các dòng chip tốt nhất của Mỹ vẫn còn rất lớn.
"Nút thắt chính nằm ở năng lực sản xuất chip", ông Yao Shunyu thuộc tập đoàn internet Tencent nhận định tại sự kiện ở Bắc Kinh. Ông Yao gần đây đã rời OpenAI để về dẫn dắt mảng AI của Tencent.
Giới trong ngành nhận định, quyết định gần đây của Washington cho phép Nvidia bán chip H200 tại Trung Quốc khó có thể là yếu tố thay đổi cuộc chơi giúp các công ty Trung Quốc bắt kịp đà phát triển.
Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang cho biết nhu cầu đối với loại chip này tại Trung Quốc rất cao, nhưng nhân sự tại các công ty công nghệ Trung Quốc lại cho rằng H200 – vốn đã đi sau dòng Rubin hai thế hệ – không còn đủ đáp ứng cho việc huấn luyện các hệ thống AI tối tân nhất.
