Máy móc đào bới tại một mỏ đất hiếm ở huyện Ganxian, tỉnh Giang Tây, miền trung Trung Quốc - Ảnh: AP
Theo các nguồn tin trong ngành thương mại của Hãng tin Kyodo News, biện pháp mới được triển khai sau khi Trung Quốc tăng cường kiểm soát xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng sang Nhật Bản từ ngày 6-1.
Động thái này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ chậm trễ nghiêm trọng trong việc giao các khoáng sản quan trọng, vốn được sử dụng trong xe điện, chất bán dẫn và nhiều sản phẩm công nghệ cao khác.
Cơ quan chức năng Trung Quốc yêu cầu cung cấp thông tin được cho là “chính xác” về doanh nghiệp mua đất hiếm, sản phẩm cuối cùng được sản xuất từ các nguyên liệu này, tuyến vận chuyển, cũng như việc các sản phẩm sản xuất tại Nhật có được xuất khẩu tiếp sang nước thứ ba, trong đó có Mỹ, hay không.
Hồ sơ liên quan đến chuỗi cung ứng sẽ do phía doanh nghiệp Trung Quốc nộp, song các công ty Nhật Bản cũng phải phối hợp chuẩn bị tài liệu và chia sẻ thông tin cho đối tác phía Trung Quốc.
Bắc Kinh được cho là đang gia tăng sức ép kinh tế với Tokyo, sau khi Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đưa ra phát biểu tại quốc hội hồi tháng 11 năm ngoái, ám chỉ khả năng Nhật Bản sẽ có hành động nếu xảy ra một cuộc tấn công nhằm vào Đài Loan.
Trung Quốc coi Đài Loan là một phần lãnh thổ và không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để thống nhất.
Trong thời gian gần đây, các bình luận từ phía Trung Quốc thường mô tả chính quyền của bà Takaichi, người được biết đến với quan điểm cứng rắn về an ninh, là đang tìm cách khơi lại chủ nghĩa quân phiệt thời chiến của Nhật Bản.
Đất hiếm, vốn có vai trò thiết yếu trong sản xuất vũ khí hiện đại và nhiều công nghệ then chốt, nằm trong danh sách hơn 900 mặt hàng lưỡng dụng do chính phủ Trung Quốc kiểm soát, cùng với các sản phẩm hóa chất và thiết bị liên quan đến hàng không vũ trụ.
Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết các biện pháp siết kiểm soát xuất khẩu lưỡng dụng sang Nhật Bản sẽ không ảnh hưởng đến “hoạt động thương mại dân sự bình thường”.
Tuy nhiên, một số doanh nghiệp Nhật nhận định Bắc Kinh có thể đang tìm cách “trên thực tế làm đình trệ” việc xuất khẩu khoáng sản chiến lược thông qua kéo dài quá trình thẩm tra.
Theo Tổ chức An ninh Kim loại và Năng lượng Nhật Bản (JOGMEC), trong năm 2024, khoảng 71,9% tổng lượng đất hiếm nhập khẩu của Nhật Bản có nguồn gốc từ Trung Quốc.
