Nhìn từ trên cao, trường đua Phú Thọ là bãi đất rộng trong ảnh chụp năm 1968 của Davis Green. Khu vực này khác biệt nhiều, xung quanh là nhà thi đấu cùng nhiều cao ốc, phần sân đua ngựa được làm các tuyến đường xuyên qua, đang dần thành hình.
Trước đó, giữa năm ngoái TP HCM khởi công xây dựng 5 đường xuyên qua khu trường đua Phú Thọ với tổng mức đầu tư 200 tỷ đồng. Theo kế hoạch, công trình sẽ hoàn thành năm 2026.
Được người Pháp xây từ năm 1932, Phú Thọ là trường đua ngựa duy nhất của Sài Gòn và Việt Nam lúc bấy giờ thu hút nhiều người tham gia. Hoạt động đua ngựa kéo dài đến năm 2011 khi trường đua đóng cửa.
Khoảng sân rộng từng là nơi vó ngựa tung hoành gần một thế kỷ được làm thành các con đường xuyên qua. Công trình kết nối với các trục đường chính quanh trường đua như Lý Thường Kiệt, Lê Đại Hành, Ba Tháng Hai, giúp giảm ùn tắc cho khu vực.
Khán đài được giữ lại, hiện không khác biệt nhiều so với ảnh chụp khoảng năm 1971.
Trường đua hiện nay do Hội đua ngựa Sài Gòn mua khu đất rộng hơn 40 ha để xây dựng. Đây là khu đất nghĩa địa, sau khi mua xong, hội cho bốc dỡ hài cốt đem cải táng nơi khác. 4 năm sau công trình mới hoàn thành và trở thành điểm đua ngựa quen thuộc của dân Sài Gòn và Nam kỳ Lục tỉnh.
Quang cảnh khán đài trường đua Phú Thọ những năm đầu hoàn thành và năm 1969. Trong tác phẩm Ở theo thời viết năm 1935, nhà văn Hồ Biểu Chánh đã miêu tả cảnh nhộn nhịp nơi đây: "Khi ra gần tới trường đua thì gặp xe hơi, xe ngựa, xe máy chật đường, rồi tới cửa thì thấy thiên hạ chen nhau mua giấy mà vô nườm nượp".
Quanh khán đài hiện được rào chắn để thi công, không còn cảnh đông vui như xưa. Một số hạng mục như chuồng ngựa, bảng thông tin cá cược, kết quả... bị tháo dỡ.
So với ảnh năm 1969 của tác giả Brian Wickham, kết cấu khán đài vẫn không thay đổi nhiều. Tuy vậy hạng mục này xuống cấp dần theo thời gian, lớp sơn bong tróc, cũ kỹ, các lối lên khóa kín.
Mặt trước của khán đài trường đua so với trước năm 1975 không khác biệt nhiều. Hiện đây là nơi sinh hoạt của vận động viên Trung tâm huấn luyện và thi đấu thể dục thể thao TP HCM.
Dấu tích về cá cược đua ngựa trên khán đài vẫn còn rõ nét sau hơn 50 năm.
Theo thống kê, những năm 60, trường đua có khoảng 200 ngựa đua chính hiệu với nhiều lượt đua. Để duy trì hoạt động hàng tuần, người ta phải thuê thêm ngựa cỏ kéo xe ở các nơi để tổ chức cho đủ 10-12 ngựa mỗi đợt.
Đến năm 1975, trường đua tiếp tục bị gián đoạn vì thời cuộc. 14 năm sau nơi này được phục hồi dưới tên gọi CLB thể thao Phú Thọ, lợi nhuận mang lại cho TP HCM mỗi năm khá lớn.
Cổng chính vào trường đua với hình ảnh con ngựa. Nơi này bị đóng cửa năm 2011 để xây dựng Trung tâm huấn luyện và thi đấu thể thao thành tích cao. Sau 80 năm ra đời, trường đua một thời được xếp hạng nhất nhì châu Á cùng quá khứ lẫy lừng của nó giờ chỉ còn trong ký ức người Sài Gòn.
Các tuyến được hiện đã được trải nhựa hết, một số đường đã trồng cây xanh, vỉa hè, chiếu sáng được người dân tận dụng làm nơi bán hoa Tết.
Công nhân cùng nhiều máy móc, xe lu tất bật thi công các tuyến đường và cảnh quan xung quanh trong những ngày cận Tết.
Dự án xây dựng 5 tuyến đường mới nằm trong lộ trình hoàn thiện hạ tầng, tăng kết nối giao thông cho cả khu vực này, sẽ hoàn thành trong năm nay.
Cạnh khán đài là rạp xiếc và biểu diễn đa năng Phú Thọ đã khai trương dịp 30/4 năm ngoái. Ngoài các tòa nhà, trung tâm thương mại, sắp tới khu vực trường đua sẽ xây dựng thêm nhiều công trình, công viên được triển khai giúp hoàn chỉnh quy hoạch.
Phối cảnh trường đua với các tuyến đường giúp hình thành khu liên hợp thể thao phục vụ Đại hội Thể thao toàn quốc năm 2026; phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng sống người dân.
Vị trí trường đua. Đồ họa: Hoàng Thanh
