Hãy thử tưởng tượng số tiền mặt bạn để trong ví da, qua một đêm bỗng dưng sinh sôi thêm một khoản tiền lãi mà bạn chẳng cần làm thủ tục gửi tiết kiệm nào. Điều nghe có vẻ phi lý với tiền giấy truyền thống này lại sắp trở thành hiện thực tại Trung Quốc bắt đầu từ ngày 1/1.
Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) vừa phát đi thông báo sẽ chính thức nâng cấp hệ thống vận hành đồng Nhân dân tệ số (e-CNY). Động thái này không chỉ đơn thuần là một bản cập nhật phần mềm, mà là sự thay đổi về chất đối với định nghĩa tiền tệ: chuyển e-CNY từ dạng "tiền mặt số" (tương đương M0) sang vận hành như một khoản "tiền gửi số" (M1).
Nâng cấp e-CNY lên “tiền gửi số” là bước đi chiến lược của Bắc Kinh để cạnh tranh với stablecoin toàn cầu, đồng thời củng cố vai trò nhân dân tệ trong thanh toán quốc tế (Ảnh: Yahoo).
Khi tiền trong ví không còn "ngủ đông"
Trước đây, e-CNY được thiết kế như một phiên bản kỹ thuật số của tiền giấy: Không sinh lãi và chủ yếu dùng cho các giao dịch nhỏ lẻ. Tuy nhiên, sự thờ ơ nhất định của thị trường đã buộc các nhà làm chính sách phải thay đổi chiến thuật.
Theo cơ chế mới có hiệu lực từ đầu năm, các ngân hàng thương mại cung cấp ví e-CNY sẽ bắt buộc phải trả lãi cho người dùng dựa trên số dư họ nắm giữ. Điều này biến chiếc ví điện tử trên điện thoại của người dân thành một tài khoản sinh lời thực thụ. Ông Lu Lei, Phó Thống đốc PBOC, khẳng định e-CNY tương lai sẽ không chỉ là công cụ thanh toán mà còn là thước đo giá trị và phương tiện lưu trữ giá trị.
Về mặt kỹ thuật, số tiền trong ví này được coi là nghĩa vụ nợ của các ngân hàng thương mại. Điểm thú vị là để khuyến khích, tỷ lệ dự trữ bắt buộc áp dụng cho loại tiền này sẽ được hạ thấp, tạo động lực cho cả ngân hàng lẫn người dùng.
Giới quan sát tài chính quốc tế nhận định, bước đi này là câu trả lời đanh thép của Trung Quốc trước sự bùng nổ của stablecoin - các đồng tiền mã hóa tư nhân được neo giá theo tiền pháp định (thường là USD) đang phổ biến toàn cầu.
Trong khi Mỹ vừa thông qua "Đạo luật Genius" vào tháng 7 nhằm tạo khung pháp lý cho stablecoin tư nhân phát triển, thì Trung Quốc lại chọn lối đi riêng: Thể chế hóa toàn diện tiền số.
Ông Matteo Giovannini, quản lý cấp cao tại Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC), nhận định thẳng thắn rằng Bắc Kinh không đi theo mô hình tiền số tư nhân kiểu stablecoin. Thay vào đó, họ muốn tận dụng hiệu quả công nghệ nhưng phải loại bỏ rủi ro của hệ thống ngân hàng trong bóng tối.
Sự khác biệt cốt lõi nằm ở tính pháp lý và công nghệ. Nếu stablecoin giống như một tấm séc cá nhân, thì e-CNY phiên bản mới là tiền gửi được nhà nước bảo đảm. Hơn nữa, đồng tiền này có thể thanh toán "chạm" ngay cả khi không có internet (qua công nghệ NFC) - một tính năng vượt trội so với hầu hết các ví điện tử hiện nay, đồng thời vẫn chịu sự quản lý chặt chẽ về ngoại hối.
Kênh trú ẩn mới bên cạnh vàng?
Việc nâng cấp e-CNY thành công cụ sinh lãi đang mở ra những thảo luận sôi nổi trong giới đầu tư về dòng tiền trú ẩn.
Trong bối cảnh giá vàng SJC trong nước đang giao dịch quanh mức kỷ lục 154 triệu đồng/lượng và giá vàng thế giới neo cao trên 4.300 USD/ounce, nhà đầu tư thường có xu hướng tìm kiếm các kênh an toàn. e-CNY đang muốn định vị mình là một kênh trú ẩn thanh khoản cao: tiền vừa được đảm bảo tuyệt đối, vừa sinh lãi hàng ngày, lại có thể dùng để thanh toán thương mại xuyên biên giới tức thì.
Các số liệu mới nhất cho thấy tham vọng quốc tế hóa của đồng tiền này đang đi đúng hướng. Tính đến cuối tháng 11, tổng giá trị giao dịch e-CNY đã đạt con số khổng lồ 16,7 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 2,238 nghìn tỷ USD). Đặc biệt, trong dự án mBridge - nền tảng kết nối các ngân hàng trung ương đa quốc gia - e-CNY đang chiếm áp đảo với hơn 95% giá trị thanh toán, xử lý hàng trăm tỷ nhân dân tệ giao dịch xuyên biên giới.
Tuy nhiên, Giáo sư Liu Xiaochun từ Viện Tài chính Cao cấp Thượng Hải cũng lưu ý rằng, dù công nghệ có hiện đại đến đâu, cốt lõi của e-CNY vẫn là sự quản lý. Nó hoạt động như một phần mở rộng được số hóa của hệ thống tiền gửi hiện hữu, được bảo đảm bởi quyền lực quốc gia chứ không phải là sự phi tập trung hóa hoàn toàn như tiền mã hóa tự do.
