Mỏ đất hiếm tại xã Yên Phú, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái (cũ), nay thuộc tỉnh Lào Cai. Ảnh: Tiền Phong
Cục Thi hành án dân sự TP Hà Nội vừa chính thức ban hành quyết định thi hành án đối với Bản án sơ thẩm và phúc thẩm liên quan đến vụ án khai thác tài nguyên trái phép tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Thái Dương.
Quyết định này thực thi việc tịch thu, sung công quỹ Nhà nước đối với toàn bộ tang vật, phương tiện và máy móc đang bị lưu giữ tại các điểm nóng khai thác và chế biến thuộc địa bàn Yên Bái (cũ), nay thuộc tỉnh Lào Cai và Hải Phòng.
Số liệu từ hồ sơ thi hành án cho thấy quy mô khối lượng khoáng sản vi phạm là rất lớn. Cụ thể, tại mỏ đất hiếm xã Yên Phú và các kho bãi liên quan, cơ quan chức năng đã thu giữ khoảng 46.000 tấn quặng đất hiếm, quặng sắt chứa đất hiếm cùng các loại đất đá hỗn hợp. Bên cạnh đó, 8.820 tấn quặng và chế phẩm dạng muối Oxalat với nhiều mức hàm lượng oxit khác nhau cũng nằm trong danh mục tài sản bị tịch thu.
Bên trong khu vực bãi đổ thải của mỏ đất hiếm Yên Phú. Ảnh: Tiền Phong
Điểm đáng chú ý nhất trong hồ sơ vụ án nằm ở phương thức vận chuyển và ngụy trang hàng hóa của ông Lưu Đức Hoa (quốc tịch Trung Quốc). Theo kết luận điều tra, trong giai đoạn tháng 10 và 11/2021, ông Hoa đã thực hiện giao dịch mua 2.160 tấn quặng thô với hàm lượng 14-17% từ lãnh đạo Công ty Thái Dương. Lượng quặng này sau đó được chuyển giao cho Công ty Thương binh Trường Sơn để thực hiện gia công, làm giàu tinh quặng.
Sau khi quy trình chế biến nâng hàm lượng đất hiếm lên mức 20-30% hoàn tất tại nhà xưởng ở Hải Phòng, ông Lưu Đức Hoa đã chỉ đạo đóng gói sản phẩm vào các bao bì trọng lượng 50kg. Để qua mặt cơ quan chức năng, toàn bộ số khoáng sản chiến lược này được dán nhãn “Bảo Khang Rice" kèm dòng chữ mô tả “chuẩn cơm mẹ nấu, cơm dẻo mềm thơm đặc trưng”.
Dưới vỏ bọc là lương thực thực phẩm, lô hàng được các doanh nghiệp phía Trung Quốc làm thủ tục nhập khẩu. Trong tờ khai hải quan xuất khẩu từ Việt Nam, hàng hóa được khai báo là "hỗn hợp chất oxalate", che giấu hoàn toàn bản chất là quặng đất hiếm đã qua chế biến sâu. Liên quan đến đường dây này, tại Hải Phòng, cơ quan chức năng cũng đã tịch thu hơn 1.266 tấn quặng tại xưởng chế biến phường Hải Thành và 65 tấn quặng tại xã Quốc Tuấn thuộc sở hữu của ông Hoa.
Ông Nguyễn Linh Ngọc - cựu Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường. Ảnh: Bộ Công an
Vụ án khai thác trái phép của Công ty Thái Dương được xác định diễn ra liên tục từ năm 2019 đến năm 2023. Ngoài ông Lưu Đức Hoa, vụ án còn liên quan đến trách nhiệm hình sự của cựu Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Linh Ngọc cùng 26 bị cáo khác. Đất hiếm hiện là nguyên liệu đầu vào quan trọng cho các ngành công nghiệp bán dẫn và xe điện, Việt Nam đang sở hữu trữ lượng khoảng 22 triệu tấn, đứng thứ hai thế giới sau Trung Quốc.
