TS.BS Nghiêm Trung Dũng, Giám đốc Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu (Bệnh viện Bạch Mai) cho hay nhiều món ăn quen thuộc ngày Tết có thể trở thành nguy cơ nếu người bệnh thận không kiểm soát tốt chế độ ăn uống.
Bánh chưng, bánh tét là những thực phẩm giàu năng lượng và chất béo, không có lợi cho người suy thận mạn, đặc biệt khi kèm tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc đái tháo đường. Các món muối chua như dưa hành, củ kiệu chứa hàm lượng muối rất cao, dễ gây tích nước, tăng huyết áp và phù nề.
Ngoài ra, nhóm thực phẩm chế biến sẵn như giò chả, xúc xích, thịt hộp chứa nhiều muối, chất bảo quản và đạm. Người suy thận chỉ nên ăn ở mức hạn chế, khoảng 100-150g/ngày, thậm chí ít hơn nếu chưa phải lọc máu.
Một số loại hoa quả giàu kali như chuối, cam, nho, bưởi cũng cần được kiểm soát chặt chẽ. Tăng kali máu là tình trạng cấp cứu nội khoa nguy hiểm, có thể gây loạn nhịp tim và tử vong nhanh chóng. Đặc biệt, người bệnh thận cần tuyệt đối tránh rượu bia và nước ngọt có ga, nhất là những trường hợp suy thận kèm tăng huyết áp, nhằm hạn chế nguy cơ tai biến tim mạch, đột quỵ.
Mâm cơm ngày Tết nhiều dinh dưỡng. Ảnh: Bùi Thủy
Theo bác sĩ Dũng, cá thể hóa dinh dưỡng là yếu tố then chốt trong điều trị bệnh thận, nhất là trong dịp Tết. Với người viêm cầu thận mạn có hội chứng thận hư, cần ăn nhạt hoàn toàn nếu còn phù. Khi hết phù, lượng muối nên duy trì khoảng 2g/ngày (tương đương 2 thìa 5ml nước mắm). Chất béo nên ưu tiên dầu thực vật như dầu đậu nành, oliu, lạc, với lượng 20-25g/ngày. Đạm được bổ sung từ thịt nạc, cá, sữa, ở mức 1,5-2g/kg/ngày.
Người suy thận mạn chưa lọc máu cần giảm đạm nghiêm ngặt, chỉ khoảng 0,6g/kg thể trọng/ngày. Nguồn năng lượng nên ưu tiên từ tinh bột như đường, mật ong, khoai sọ, miến dong, bột sắn dây. Rau quả nên chọn loại ít đạm như bầu, bí, mướp và các loại quả ít kali như dưa chuột, dưa hấu.
Đối với bệnh nhân lọc máu chu kỳ, cần kiểm soát lượng nước uống, sao cho cân nặng không tăng quá 2kg giữa hai lần lọc. Người bệnh có thể ăn đạm động vật gần như bình thường, nhưng cần hạn chế thực phẩm giàu phospho như lòng đỏ trứng, phô mai và sữa.
Bên cạnh chế độ ăn uống, người bệnh thận cần tuân thủ nguyên tắc "3 đúng" trong sinh hoạt hằng ngày. Thứ nhất là uống thuốc đúng giờ, đúng liều, tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc dù trong những ngày bận rộn thăm hỏi, chúc Tết. Thứ hai là vận động đúng mức. Người bệnh nên duy trì các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga; tránh gắng sức, leo núi hoặc mang vác nặng. Cuối cùng là giữ ấm đúng cách. Thời tiết Tết thường lạnh, người bệnh cần mặc đủ ấm, tránh tắm nước lạnh hoặc uống nước đá để phòng nhiễm lạnh, viêm họng - những yếu tố có thể làm bệnh thận nặng hơn.
Người bệnh cần chủ động sắp xếp lịch tái khám trước hoặc ngay sau Tết để bảo đảm quá trình điều trị không bị gián đoạn. Chú ý cần đến cơ sở y tế gần nhất nếu xuất hiện các dấu hiệu như tiểu ít, phù tăng nhanh; huyết áp tăng cao khó kiểm soát; mệt mỏi nhiều, buồn nôn, đau ngực, khó thở, loạn nhịp tim; sốt hoặc tiểu máu.
