UAV đánh chặn Sting của Ukraine bên cạnh xác UAV Nga (Ảnh: Kyiv Independent).
Từ căn cứ gần thị trấn Kostiantynivka đang giao tranh ác liệt ở tỉnh Donetsk, Vladyslav - binh sĩ Ukraine - cho biết, trong năm qua ông đã bắn hạ hơn 60 UAV Nga bằng UAV đánh chặn nội địa.
UAV đánh chặn là các UAV góc nhìn thứ nhất (FPV) do binh sĩ điều khiển, truy đuổi UAV đối phương rồi phát nổ bên cạnh mục tiêu, hoặc lao trực tiếp vào chúng.
Tuy nhiên, bất chấp sự đầu tư lớn từ Ukraine và nước ngoài vào các UAV đánh chặn, vốn được kỳ vọng sẽ thay thế kho tên lửa phòng không đang cạn dần, công việc của Vladyslav ngày càng khó khăn trong mùa đông lạnh giá.
Các yếu tố về thời tiết và khung thân UAV, camera, động cơ và pin trở nên phức tạp hơn nhiều trong cái lạnh mùa đông. Pin lithium-ion và lithium-polymer thường sẽ hoạt động thất thường ở nhiệt độ thấp, đặc biệt khi nhiệt độ xuống tới -20°C.
Quân nhân Oleksiy, người điều phối các nhóm phòng không cơ động phía bắc Kiev, đồng tình. “Cái lạnh ảnh hưởng đến thời gian hoạt động của thiết bị. Rõ ràng nếu nhiệt độ trên 0°C thì sẽ tốt hơn nhiều”, ông nói với Kyiv Independent.
Ngoài cái lạnh, sương mù, mây thấp và mưa tuyết thường xuyên cũng làm phức tạp thêm nhiệm vụ phòng không bằng UAV.
“Một UAV đánh chặn là thiết bị hiệu quả trong điều kiện khí tượng tốt, không phải ở điều kiện -20°C, không phải trong tuyết, không phải trong mưa. Điều này đáng được lưu ý”, ông Anatolii Khrapchynsky, chuyên gia hàng không và quân nhân dự bị của Không quân Ukraine, cho biết.
Bất chấp những dự báo lạc quan về mở rộng sản xuất, động cơ mạnh hơn và mức độ tự động hóa cao hơn, các phi công UAV đánh chặn của Ukraine vẫn phải tiết kiệm vũ khí do nguồn cung hạn chế. Trong khi đó, các UAV Nga mà họ săn đuổi ngày càng giỏi né tránh.
“Trước đây, UAV Nga có thể lượn quanh một khu vực trong 1 hoặc 2 giờ. Hiện chúng bay vào, lượn một vòng rồi với cùng tốc độ bay đi. Trong khu vực của chúng tôi, chúng đã tự động hóa nhiều hơn và bổ sung khả năng né tránh tự động", Vladyslav nói về các UAV trinh sát, giám sát và thu thập thông tin (ISR) mà ông thường gặp ở tiền tuyến.
Các UAV đánh chặn của Ukraine phần lớn sử dụng pin lithium-ion hoặc lithium-polymer và được điều khiển qua liên kết trực tiếp với phi công. UAV tấn công kiểu Shahed của Nga và các phiên bản nội địa tương tự sử dụng động cơ 2 thì hoặc động cơ phản lực, cả hai đều tự sinh nhiệt. Chúng cũng bay phần lớn thời gian ở độ cao trên tầng mây và có mức độ dẫn đường tự động cao hơn so với UAV đánh chặn đang truy tìm chúng.
Sự chênh lệch giữa sức mạnh không quân Nga và hệ thống phòng không Ukraine khiến các thành phố Ukraine dễ tổn thương hơn bao giờ hết, bao gồm cả Kiev, tâm điểm của cuộc khủng hoảng năng lượng đang diễn ra.
“Nếu với tư cách chỉ huy, bạn liên tục phụ thuộc vào một thứ, và rồi thứ đó không hiệu quả, thì đó là thảm họa”, Jorge Rivero, cựu chuyên gia chất nổ của Thủy quân lục chiến Mỹ, nhận định và lấy ví dụ, “vào năm 1917, trong Thế chiến thứ nhất, chúng ta nói kế hoạch tác chiến của chúng ta hoàn toàn xoay quanh pháo binh, rồi trời mưa và pháo binh không thể khai hỏa. Đó là vấn đề lớn. Về cơ bản, chúng ta đang làm điều tương tự với các UAV này”.
Chỉ gần đây, các quan chức Ukraine mới thừa nhận, dù gián tiếp, rằng UAV đánh chặn chưa đáp ứng được kỳ vọng lấp đầy khoảng trống trong phòng không truyền thống dù trước đó Kiev đặt ra mục tiêu chúng sẽ giúp họ vượt qua được thực trạng cạn kiệt tên lửa đánh chặn.
“Trong điều kiện thời tiết khó khăn, phương tiện chủ yếu và hiệu quả nhất vẫn là tên lửa đánh chặn, có thể hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết. Khi điều kiện thuận lợi, không quân, trực thăng và UAV đánh chặn được huy động”, Tổng tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine Oleksandr Syrsky cho biết.
