Những chiếc F-18 xuất phát từ căn cứ không quân Siauliai ở miền bắc Litva, nơi NATO luân phiên triển khai lực lượng để giám sát các hoạt động quân sự gần biên giới liên minh. Theo thông tin từ Bộ Quốc phòng Tây Ban Nha, các phi công đã phát hiện máy bay Nga đang bay trong không phận quốc tế, nhưng ở rất gần vùng trời NATO, buộc phải xuất kích đánh chặn theo quy trình tiêu chuẩn.
Máy bay chiến đấu F-18 của Tây Ban Nha và Su-30SM Nga. (Nguồn: MW)
Hình ảnh do Madrid công bố cho thấy chiếc Su-30 bị chặn bắt thuộc biên chế Hải quân Nga, chứ không phải Không quân Vũ trụ Nga như thường thấy. Đáng chú ý, các tiêm kích Su-30SM được cho là mang theo vũ khí thật, bao gồm tên lửa không đối không và cả bom chùm.
Su-30SM hiện là dòng máy bay chiến đấu hiện đại nhất phục vụ trong Hải quân Nga và đang dần được nâng cấp lên chuẩn Su-30SM2. Phiên bản mới này được trang bị hệ thống điện tử hàng không tiên tiến hơn cùng động cơ AL-41F-1S, loại động cơ cũng được sử dụng trên tiêm kích Su-35S, giúp tăng đáng kể tầm bay, khả năng cơ động và hiệu suất chiến đấu.
Cuộc chạm trán trên không diễn ra không lâu sau khi Tây Ban Nha triển khai phi đội F-18 tới Siauliai vào cuối tháng 11/2025, thay thế cho các tiêm kích Eurofighter trước đó. Tuy nhiên, cả F-18 lẫn Eurofighter của Tây Ban Nha từ lâu đã bị đánh giá là tụt hậu so với các máy bay chiến đấu hạng nặng của Nga như Su-30SM, đặc biệt khi so sánh với những dòng hiện đại hơn như F-35 đang dần trở thành tiêu chuẩn mới tại châu Âu.
Các tiêm kích Tây Ban Nha gặp hạn chế về tầm bay, hệ thống điện tử đã cũ và radar quét cơ học lạc hậu so với radar mảng pha hiện đại. Trong khi đó, Su-30SM2 không chỉ có kích thước lớn và tầm hoạt động xa hơn, mà còn mang theo nhiều cảm biến tiên tiến và tải trọng vũ khí vượt trội.
Hiện nay, Su-30SM2 là một trong bốn dòng tiêm kích đang được Nga sản xuất hàng loạt, bên cạnh Su-34M chuyên tấn công mặt đất, Su-35S chiếm ưu thế trên không và tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm Su-57. Ba dòng Su-30, Su-34 và Su-35 đều phát triển từ nền tảng Su-27 thời Liên Xô, nổi tiếng với tầm bay xa và khả năng mang vũ khí nặng hơn hầu hết các máy bay phương Tây.
Động cơ AL-41F-1S trên Su-30SM2 và Su-35S có lực đẩy mạnh và tiết kiệm nhiên liệu, được đánh giá tương đương các động cơ thế hệ thứ năm đời đầu như F119 trên tiêm kích F-22 của Mỹ. Đây cũng là một trong những động cơ đầu tiên trên thế giới có khả năng điều khiển hướng lực đẩy ba chiều, giúp máy bay cơ động vượt trội trong không chiến.
Ngoài ra, việc Nga tích hợp tên lửa không đối không thế hệ mới R-77M càng mở rộng ưu thế của Su-30SM so với các tiêm kích phương Tây cũ như F-18C/D hay Eurofighter.
Trong khi Moscow đang dồn lực đầu tư cho chương trình tiêm kích tàng hình Su-57, tương lai lực lượng không quân Tây Ban Nha lại đối mặt nhiều bất ổn. Dự án Hệ thống Chiến đấu Trên không Tương lai (FCAS) do Pháp, Đức và Tây Ban Nha hợp tác phát triển liên tục gặp khó khăn và chậm tiến độ.
Tháng 6/2022, CEO hãng Dassault Aviation, ông Eric Trappier thừa nhận mục tiêu đưa FCAS vào hoạt động năm 2040 gần như đã thất bại, đồng thời cảnh báo chương trình có thể bị kéo dài tới tận năm 2050. Khi đó, Mỹ và Trung Quốc được cho là đã triển khai các tiêm kích thế hệ thứ sáu từ nhiều thập kỷ trước.
Trong bối cảnh này, sự quan tâm của châu Âu đối với tiêm kích tàng hình F-35 ngày càng tăng. Riêng Tây Ban Nha từng được cho là đang cân nhắc mua khoảng 50 chiếc F-35A để thay thế toàn bộ phi đội F-18 Hornet của không quân và máy bay AV-8B+ Harrier II của hải quân.
