HỎI: (Chị M., Ninh Bình)
Tôi đang rơi vào một tình huống thật sự khó xử, càng nghĩ càng thấy nặng lòng. Cách đây vài năm, gia đình chị chồng tôi gặp khó khăn. Khi đó, tôi và chồng bàn nhau cho chị mượn 5 chỉ vàng để xoay xở. Thời điểm ấy, 1 chỉ vàng khoảng 7 triệu, quy đổi ra tiền là hơn 35 triệu đồng. Việc cho mượn hoàn toàn vì tình cảm, không giấy tờ, không tính lãi, cũng không nói rõ là "trả vàng hay trả tiền", chỉ nghĩ đơn giản lúc nào ổn thì chị trả lại.
Thời gian trôi qua, kinh tế nhà chị đã khá hơn. Tôi nhắc chuyện trả nợ thì chị nói thẳng: Chị chỉ trả đúng số tiền theo giá vàng của năm xưa, tức khoảng hơn 35 triệu, chứ không trả vàng. Trong khi hiện tại, giá vàng đã tăng gần gấp 3, nếu quy ra vàng thì số tiền chênh lệch là rất lớn.
Tôi nghe mà nghẹn, đòi trả theo vàng thì sợ mang tiếng tính toán, mất tình chị em. Nhưng nếu nhận theo giá cũ thì rõ ràng là tôi thiệt thòi, số tiền chênh lệch không hề nhỏ, nhất là trong bối cảnh kinh tế gia đình tôi hiện tại cũng không dư dả.
Tôi không biết mình nên cư xử thế nào cho hợp tình hợp lý. Im lặng thì ấm ức, nói ra thì sợ mất lòng. Mong chị H. cho tôi một lời khuyên tỉnh táo.
Ảnh minh họa
CHỊ H HIỂU CHUYỆN TRẢ LỜI:
Đây là một tình huống rất điển hình của những khoản vay mượn "bằng tình cảm" và cũng là lý do vì sao tiền – vàng – họ hàng luôn là tổ hợp dễ làm người ta đau đầu nhất.
Trước hết, cần nhìn thẳng vào bản chất vấn đề: Bạn cho mượn vàng, không phải cho mượn tiền. Việc quy đổi ra tiền ở thời điểm cho vay chỉ mang tính tham chiếu, không có nghĩa là khoản nợ mặc nhiên trở thành nợ tiền. Nếu xét thuần túy về lý, trả vàng là hợp lý hơn.
Tuy nhiên, thực tế gia đình không vận hành hoàn toàn bằng lý lẽ sòng phẳng. Thái độ của chị bạn cho thấy một điều: Chị ấy đang ưu tiên bảo vệ lợi ích của mình, kể cả khi điều đó khiến người cho vay thiệt thòi. Điều này không hiếm nhưng cũng là tín hiệu để bạn điều chỉnh kỳ vọng về mối quan hệ này.
Trong trường hợp này, bạn có ba hướng xử lý và mỗi hướng đều có cái giá của nó:
Ảnh minh họa
Thứ nhất, chấp nhận nhận tiền theo giá cũ. Đây là lựa chọn "giữ hòa khí" nhưng bạn cần xác định rõ khi đã chấp nhận, hãy coi đó là cái giá phải trả cho một bài học. Đừng để sự ấm ức kéo dài làm rạn nứt mối quan hệ theo cách âm thầm và mệt mỏi.
Thứ hai, thỏa hiệp ở mức trung gian. Bạn có thể nói thẳng nhưng mềm mỏng, không yêu cầu trả đủ theo giá vàng hiện tại, mà đề xuất chia sẻ phần chênh lệch. Cách này vừa thể hiện bạn không quá tính toán, vừa không tự đặt mình vào thế chịu thiệt hoàn toàn. Quan trọng là giọng điệu phải điềm tĩnh, không quy chụp, không trách móc.
Thứ ba, yêu cầu trả đúng bằng vàng. Đây là phương án rõ ràng nhất về mặt nguyên tắc, nhưng cũng là phương án dễ làm "sứt mẻ" tình cảm nhất. Nếu chọn cách này, bạn cần chuẩn bị tinh thần rằng mối quan hệ chị em có thể không còn như trước và tự hỏi: Bạn có sẵn sàng đánh đổi hay không?
Điều quan trọng nhất tôi muốn nói với bạn là không có lựa chọn nào vừa trọn tình vừa trọn tiền trong trường hợp này. Bạn chỉ có thể chọn điều khiến mình ít day dứt nhất về lâu dài.
Sau câu chuyện này, dù bạn quyết định thế nào, hãy rút cho mình một nguyên tắc rõ ràng với những khoản vay mượn có giá trị lớn, dù là người thân đến đâu, cũng cần nói rõ ngay từ đầu: vay gì – trả nấy. Minh bạch từ đầu không làm mất tình cảm, chỉ có sự mập mờ mới làm tình cảm sứt mẻ theo thời gian.
Giữ được bình yên trong lòng mình đôi khi quan trọng không kém việc giữ được hòa khí bên ngoài.
