Nhiều bạn đọc băn khoăn, trong bối cảnh pháp luật có các chính sách khuyến khích sinh đủ hai con, liệu việc người chồng gây áp lực, ép buộc vợ sinh con có còn bị coi là vi phạm pháp luật hay không. Theo quy định của Luật Dân số số 113/2025/QH15, hành vi này vẫn bị nghiêm cấm tuyệt đối.
Luật Dân số quy định rõ, mỗi cá nhân và cặp vợ chồng có quyền tự quyết về sinh sản, bao gồm quyết định thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh, trên cơ sở bình đẳng, phù hợp với độ tuổi, sức khỏe, điều kiện học tập, lao động, thu nhập và khả năng nuôi dạy con.
Điều này đồng nghĩa, trong quan hệ hôn nhân, không ai có quyền áp đặt việc sinh con đối với người còn lại. Mọi quyết định sinh con chỉ hợp pháp khi xuất phát từ sự tự nguyện và thống nhất của cả hai vợ chồng.
Việc sinh con phải dựa trên sự tự nguyện và thống nhất của cả vợ và chồng, không ai được quyền ép buộc người còn lại.
Pháp luật về dân số nghiêm cấm hành vi cưỡng bức, ép buộc việc sinh con hoặc không sinh con. Việc ép buộc có thể thể hiện dưới nhiều hình thức như gây áp lực tinh thần, đe dọa, kiểm soát kinh tế, lôi kéo gia đình hai bên gây sức ép, hoặc buộc người vợ phải mang thai trái với mong muốn và tình trạng sức khỏe.
Theo các chuyên gia pháp lý, dù là sinh con thứ nhất hay sinh con thứ hai, việc ép buộc đều xâm phạm trực tiếp quyền sinh sản của phụ nữ, vi phạm nguyên tắc bình đẳng trong hôn nhân.
Luật Dân số 113/2025/QH15 cũng quy định nhiều chính sách nhằm duy trì mức sinh hợp lý, như kéo dài thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai, nghỉ việc cho lao động nam khi vợ sinh con, hỗ trợ tài chính và ưu tiên nhà ở xã hội đối với gia đình có từ hai con trở lên.
Tuy nhiên, đây chỉ là chính sách khuyến khích, không phải nghĩa vụ bắt buộc. Pháp luật không cho phép bất kỳ cá nhân nào lấy lý do “chính sách dân số” để gây sức ép hoặc cưỡng ép phụ nữ phải sinh con.
Ngoài việc vi phạm pháp luật về dân số, hành vi ép buộc vợ sinh con còn có thể bị xem xét là xâm phạm quyền con người, vi phạm bình đẳng giới, thậm chí là bạo lực gia đình nếu kèm theo hành vi đe dọa, khống chế tinh thần hoặc thể chất.
Trong những trường hợp này, người phụ nữ có quyền phản ánh, đề nghị cơ quan chức năng can thiệp để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Tôn trọng quyền sinh sản để xây dựng gia đình bền vững. Việc sinh con cần được xây dựng trên sự thấu hiểu, chia sẻ và trách nhiệm chung của cả hai vợ chồng.
Pháp luật đặt ra các chính sách hỗ trợ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, nhưng đồng thời cũng khẳng định rõ ranh giới: không ai được quyền ép buộc người khác sinh con.
