Trong bối cảnh cạnh tranh vũ khí siêu vượt âm (hypersonic) toàn cầu đang nóng lên, Hypersonic Attack Cruise Missile (HACM) nổi lên như một bước tiến đột phá của Không quân Mỹ (USAF), hứa hẹn mang đến khả năng tấn công nhanh chóng và khó bị đánh chặn.
Với công nghệ scramjet tiên tiến, HACM không chỉ đạt tốc độ vượt trội mà còn sở hữu tính cơ động cao, khiến nó trở thành vũ khí chiến lược quan trọng trong thập kỷ tới, đặc biệt khi Mỹ đang đẩy mạnh phát triển để đối phó với các đối thủ như Nga và Trung Quốc.
Tên lửa HACM (hay còn gọi là Hypersonic Attack Cruise Missile) là dự án tên lửa hành trình tấn công siêu thanh được phát triển bởi Không quân Mỹ hợp tác với Úc thông qua thỏa thuận AUKUS và chương trình SCIFiRE.
Dự án chính thức khởi động từ năm tài chính 2022, với mục tiêu tạo ra một loại vũ khí có thể bay ở tốc độ hypersonic (tức trên Mach 5) sử dụng động cơ scramjet (supersonic combustion ramjet) do Northrop Grumman chế tạo.
Động cơ này hoạt động bằng cách nén không khí ở tốc độ siêu âm để đốt cháy nhiên liệu, cho phép tên lửa duy trì tốc độ cao trong suốt hành trình mà không cần động cơ rocket truyền thống.
HACM có thể đạt tốc độ tối đa lên đến Mach 8, tương đương khoảng 9.800 km/h hoặc 2,7 km/s, khiến nó trở thành một trong những tên lửa nhanh nhất thế giới hiện nay.
Tầm bắn hoạt động của HACM ước tính hơn 1.900km (khoảng 1.000 hải lý) đủ để thực hiện các đòn tấn công tầm xa mà vẫn giữ được tính linh hoạt.
Về mặt công nghệ, HACM nổi bật với thiết kế nhỏ gọn hơn so với các chương trình hypersonic trước đó như AGM-183 ARRW (Air-Launched Rapid Response Weapon), vốn bị hủy bỏ vào năm 2023 do gặp nhiều thất bại trong thử nghiệm.
Không giống ARRW sử dụng cơ chế boost-glide, tức tăng tốc bằng rocket rồi lướt ở tốc độ cao, HACM dựa hoàn toàn vào động cơ scramjet để duy trì hành trình hypersonic, cho phép nó bay theo các quỹ đạo đa dạng và cơ động hơn, khó bị radar đối phương phát hiện hoặc hệ thống phòng thủ như S-400 đánh chặn.
Tên lửa được trang bị đầu đạn thông thường với độ chính xác cao, phù hợp cho các mục tiêu thời gian nhạy cảm và có khả năng tích hợp cảm biến tiên tiến để nâng cao hiệu quả tấn công.
Kích thước nhỏ giúp HACM dễ dàng phóng từ nhiều nền tảng khác nhau, bao gồm máy bay chiến đấu như F-15E Strike Eagle của Mỹ, F/A-18F Super Hornet, EA-18G Growler, F-35A Lightning II và thậm chí P-8A Poseidon của Úc, cũng như máy bay ném bom chiến lược như B-52 (có thể mang tới 20 quả) hoặc B-1 (lên đến 36 quả).
Theo defensescoop.com, điều này mang lại lợi thế chiến thuật lớn, vì HACM có thể được triển khai từ các máy bay nhỏ hơn, không giới hạn ở nền tảng lớn như ARRW.
Hiện tại, dự án HACM đang trong giai đoạn phát triển tích cực nhưng gặp một số trì hoãn.
Theo báo cáo của Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) vào tháng 6/2025, chương trình đã chậm trễ trong đánh giá thiết kế chính, chuyển từ đầu năm 2024 sang tháng 9/2024, dẫn đến việc giảm số chuyến bay thử nghiệm từ 7 xuống còn 5 trước quyết định triển khai nhanh chóng vào năm tài chính 2027.
Dù vậy, đến tháng 12/2025, đã có 13 nguyên mẫu HACM đang được xây dựng, tập trung vào thử nghiệm bay toàn diện và tích hợp nền tảng.
Thử nghiệm bay đầu tiên dự kiến diễn ra vào năm tài chính 2026, bắt đầu từ tháng 10/2025, với trọng tâm kiểm tra cấu hình bay thử và khả năng hoạt động thực tế.
Theo breakingdefense.com, nhà thầu chính là RTX Corporation (trước đây là Raytheon), với hợp đồng ban đầu trị giá 985 triệu USD vào năm 2022, sau đó bổ sung thêm 407 triệu USD, đưa tổng giá trị lên gần 1,4 tỷ USD.
Về ngân sách, Không quân Mỹ đã yêu cầu 802,8 triệu USD cho nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm và đánh giá (RDT&E) trong năm tài chính 2026, tăng đáng kể so với 517 triệu USD đề xuất cho năm 2025, nhằm đẩy nhanh tiến độ hướng tới sản xuất hàng loạt từ năm 2029.
So với các chương trình hypersonic khác, HACM được đánh giá cao hơn ARRW nhờ thiết kế scramjet mang tính khả thi cao hơn, tập trung vào tính cơ động và tích hợp đa nền tảng.
Trong khi ARRW gặp vấn đề về thử nghiệm thất bại và bị cắt giảm cam kết, HACM được Bộ trưởng Không quân Mỹ Frank Kendall khẳng định là chương trình hypersonic duy nhất còn lại của USAF, với cam kết mạnh mẽ hơn.
Dự án còn tận dụng cơ sở thử nghiệm của Úc, đánh dấu bước tiến trong hợp tác quốc tế và dự kiến sẽ là tên lửa hypersonic đầu tiên trong khu vực châu Đại Dương khi Úc đưa vào biên chế.
Xét về tổng thể, HACM không chỉ nâng cao năng lực tấn công của Mỹ mà còn định hình lại chiến lược quân sự toàn cầu, nơi tốc độ và công nghệ scramjet trở thành yếu tố quyết định.
